HomeRig VedaMandala 10Sukta 59Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.59

Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven & Earth) as Mothers of Ṛta
Chandas: Gayatri/Jagati uncertain (verse appears shorter in first half; requires metrical check with full pada counts)

शं रोदसी सुबन्धवे यह्वी ऋतस्य मातरा । भरतामप यद्रपो द्यौः पृथिवि क्षमा रपो मो षु ते किं चनाममत् ॥

शं रोद॑सी सु॒बन्ध॑वे य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ । भर॑ता॒मप॒ यद्रपो॒ द्यौः पृ॑थिवि क्ष॒मा रपो॒ मो षु ते॒ किं च॒नाम॑मत् ॥

śáṃ rodasī́ su-bandhave yahvī́ ṛ́tasya mā́tarā | bháratām ápa yád rápō dyaúḥ pṛthivi kṣámā rápō mó ṣú te kíṃ canā́mamat ||

May Heaven and Earth be peace and good kinship to you—those wide-moving Mothers of Ṛta. Let them carry away the hurt and affliction; O Heaven, O Earth, O patient Ground—may no trace of disorder touch you.

शम् । रोद॑सी॒ इति॑ । सु॒ऽबन्ध॑वे । य॒ह्वी इति॑ । ऋ॒तस्य॑ । मा॒तरा॑ । भर॑ताम् । अप॑ । यत् । रपः॑ । द्यौः । पृ॒थि॒वि॒ । क्ष॒मा । रपः॑ । मो इति॑ । सु । ते॒ । किम् । च॒न । आ॒म॒म॒त् ॥शम् । रोदसी इति । सुबन्धवे । यह्वी इति । ऋतस्य । मातरा । भरताम् । अप । यत् । रपः । द्यौः । पृथिवि । क्षमा । रपः । मो इति । सु । ते । किम् । चन । आममत् ॥śam | rodasī iti | su-bandhave | yahvī iti | ṛtasya | mātarā | bharatām | apa | yat | rapaḥ | dyauḥ | pṛthivi | kṣamā | rapaḥ | mo iti | su | te | kim | cana | āmamat

शम्auspiciously; for well-being
शम्:
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक ‘शम्’ = कल्याण/शिव)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Kartā (भरताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युगल ‘रोदस्’)
सु-बन्धवेfor good kinship/for good alliance
सु-बन्धवे:
Sampradāna (हितार्थे: ‘सु-बन्धवे’ = सुहृद्भावाय/सु-सम्बन्धाय)
TypeAdjective
Rootबन्धु (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/उपपद)
यह्वीmighty; far-reaching
यह्वी:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयह्वी (प्रातिपदिक; ‘यह्व’/‘यह्वी’ = महान्/वेगवती)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (मातरौ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
मातराthe two mothers
मातरा:
Kartā (भरताम् इत्यस्य; रोदसी = मातरा)
TypeNoun
Rootमातर् (प्रातिपदिक)
भरताम्let them bear/carry
भरताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अपaway; off
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय/उपसर्ग)
यत्whatever; that which
यत्:
Karma (भरताम्—किं? यत् रपः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रपःharm; blemish; evil
रपः:
Karma (अप-भरताम्: ‘रपः’)
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक; ‘रपस्’ = दोष/कल्मष/हानि)
द्यौःHeaven (Dyauḥ)
द्यौः:
Kartā (अममत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
पृथिविEarth (Pṛthivī)
पृथिवि:
Kartā (अममत् इत्यस्य; द्यौः सह समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
क्षमाthe ground; earth
क्षमा:
Kartā (पृथिवि-विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षमा (प्रातिपदिक; ‘क्षमा’ = पृथिवी/भूमिः)
रपःharm; evil
रपः:
Karma (अममत्—किं? रपः)
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
indeed; just
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (किंचन-अममत् इत्यस्य: ‘of you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
किम्anything
किम्:
Karma (अममत्—किं?)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चनeven
चन:
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात)
अममत्thought/contrived (against)
अममत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते/मन्मते; ‘to think/esteem’), वैदिक प्रयोगे ‘to intend/plan/think against’