HomeRig VedaMandala 10Sukta 55Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.55

Devata: Indra (vajrī; Vṛtra-slayer) with the participation/manifestation of the Devāḥ as powers born from ṛta-work
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

ऐभिर्ददे वृष्ण्या पौंस्यानि येभिरौक्षद्वृत्रहत्याय वज्री । ये कर्मणः क्रियमाणस्य मह्न ऋतेकर्ममुदजायन्त देवाः ॥

ऐभि॑र्ददे॒ वृष्ण्या॒ पौंस्या॑नि॒ येभि॒रौक्ष॑द्वृत्र॒हत्या॑य व॒ज्री । ये कर्म॑णः क्रि॒यमा॑णस्य म॒ह्न ऋ॑तेक॒र्ममु॒दजा॑यन्त दे॒वाः ॥

ā́bhir dadé vṛ́ṣṇyā paúṃsyāni yébhir aúkṣad vṛtra-hátyāya vajrī́ | yé kármaṇaḥ kriyámāṇasya máhnā ṛté-karmam úd ajāyanta devā́ḥ ||

With these he has bestowed the virile powers, by which the Thunderer grew strong for the slaying of Vṛtra; by the greatness of the work being done, the gods were born upward into the action of Truth.

आ । ए॒भिः॒ । द॒दे॒ । वृ॒ष्ण्या॒ । पौंस्या॑नि । येभिः॑ । औक्ष॑त् । वृ॒त्र॒ऽहत्या॑य । व॒ज्री । ये । कर्म॑णः । क्रि॒यमा॑णस्य । म॒ह्ना । ऋ॒ते॒ऽक॒र्मम् । उ॒त्ऽअजा॑यन्त । दे॒वाः ॥आ । एभिः । ददे । वृष्ण्या । पौंस्यानि । येभिः । औक्षत् । वृत्रहत्याय । वज्री । ये । कर्मणः । क्रियमाणस्य । मह्ना । ऋतेकर्मम् । उत्अजायन्त । देवाः ॥ā | ebhiḥ | dade | vṛṣṇyā | paiṃsyāni | yebhiḥ | aukṣat | vṛtra-hatyāya | vajrī | ye | karmaṇaḥ | kriyamāṇasya | mahnā | ṛte--karmam | ut-ajāyanta | devāḥ

एभिःwith these
एभिः:
करण
TypePronoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक: एतद्)
ददेhe has given
ददे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (दाने)
वृष्ण्याbull-like, virile
वृष्ण्या:
कर्म (विशेष्य: पौंस्या॑नि)
TypeAdjective
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक) < वृषन्
पौंस्या॑निmanly powers/deeds
पौंस्या॑नि:
कर्म
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक) < पुंस्
येभिःby which
येभिः:
करण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (प्रातिपदिक)
औक्षत्he poured/sprinkled
औक्षत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√उक्ष् (सिञ्चने/वर्षणे)
वृत्रहत्या॑यfor the slaying of Vṛtra
वृत्रहत्या॑य:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootवृत्रहत्या (प्रातिपदिक; वृत्र-हत्यā)
वज्रीthe wielder of the thunderbolt
वज्री:
कर्ता
TypeNoun/Adjective
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र
येwho
ये:
कर्ता
TypePronoun (relative)
Rootयद् (प्रातिपदिक)
कर्मणःof the work/rite
कर्मणः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
क्रियमाणस्यbeing done, in progress
क्रियमाणस्य:
सम्बन्ध (विशेष्य: कर्मणः)
TypeParticiple
Root√कृ (करणे) → क्रियमाण (कृदन्त, वर्तमान कर्मणि)
मह्नःof the greatness/might
मह्नः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमहन/मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महत्त्व/बल’)
ऋतेwithout, apart from
ऋते:
(निषेध-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय) < √ऋ (गतौ) (निरुक्तपरम्परा)
कर्मwork, rite
कर्म:
कर्म (उदजा॑यन्तेः)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
उद्up, forth
उद्:
(क्रियाविशेषण)
TypePreverb
Rootउद् (उपसर्ग)
अजायन्तwere born/arose
अजायन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)