HomeRig VedaMandala 10Sukta 55Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.55

Devata: Uṣas (Dawn) prominently; with an underlying doctrine of Asuric sovereignty
Chandas: Trishtubh (probable)

यदुष औच्छः प्रथमा विभानामजनयो येन पुष्टस्य पुष्टम् । यत्ते जामित्वमवरं परस्या महन्महत्या असुरत्वमेकम् ॥

यदु॑ष॒ औच्छ॑: प्रथ॒मा वि॒भाना॒मज॑नयो॒ येन॑ पु॒ष्टस्य॑ पु॒ष्टम् । यत्ते॑ जामि॒त्वमव॑रं॒ पर॑स्या म॒हन्म॑ह॒त्या अ॑सुर॒त्वमेक॑म् ॥

yád uṣá áucchaḥ prathamā́ vi-bhā́nām ájanayo yéna puṣṭásya puṣṭám | yát te jā́mi-tvam ávaraṃ párasyā mahán mahatyā́ asura-tvám ékam ||

When, O Dawn, you shone forth first among the radiances, you brought into birth the nourishment of nourishment. And when your kinship is the lower (and) the other is the higher—one is the great Asuric sovereignty of the Great.

यत् । उ॒षः॒ । औच्छः॑ । प्र॒थ॒मा । वि॒ऽभाना॑म् । अज॑नयः । येन॑ । पु॒ष्टस्य॑ । पु॒ष्टम् । यत् । ते॒ । जा॒मि॒ऽत्वम् । अव॑रम् । पर॑स्याः । म॒हत् । म॒ह॒त्याः । अ॒सु॒र॒ऽत्वम् । एक॑म् ॥यत् । उषः । औच्छः । प्रथमा । विभानाम् । अजनयः । येन । पुष्टस्य । पुष्टम् । यत् । ते । जामित्वम् । अवरम् । परस्याः । महत् । महत्याः । असुरत्वम् । एकम् ॥yat | uṣaḥ | aucchaḥ | prathamā | vi-bhānām | ajanayaḥ | yena | puṣṭasya | puṣṭam | yat | te | jāmi-tvam | avaram | parasyāḥ | mahat | mahatyāḥ | asura-tvam | ekam

यत्when/that which
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/यद्-तद्-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उषःO Dawn
उषः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
औच्छःyou dawned / shone forth
औच्छः:
Kartā (उषः)
TypeVerb
Rootवस् (धातु; वस्/उष् ‘to shine, dawn’—उषस्-क्रियापदम्)
प्रथमाfirst
प्रथमा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
विभानाम्of the shining ones
विभानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविभान (प्रातिपदिक; ‘shining one’)
अजनयःyou generated / brought forth
अजनयः:
Kartā (उषः)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुष्टस्यof nourishment / of the nourished
पुष्टस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootपुष्ट (प्रातिपदिक; ‘nourished, prosperity’)
पुष्टम्nourishment, prosperity
पुष्टम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्ट (प्रातिपदिक)
यत्and that which
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/यद्-तद्-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
Sambandha (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जामित्वम्kinship, being akin
जामित्वम्:
Karma/Viśeṣya (वाक्ये ‘that your kinship…’)
TypeNoun
Rootजामि-त्व (प्रातिपदिक; जामि ‘kinsman’ + त्व)
अवरम्lower, nearer/younger
अवरम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootअवर (प्रातिपदिक)
परस्याःof the farther one / of the other
परस्याः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपरा (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महत्याःof the great (female)
महत्याः:
Sambandha (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत् (प्रातिपदिक; स्त्री-रूप ‘महती’)
असुरत्वम्asura-hood, lordly power
असुरत्वम्:
Karma/Viśeṣya
TypeNoun
Rootअसुर-त्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)
एकम्one, single
एकम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)