HomeRig VedaMandala 10Sukta 55Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.55

Devata: A cosmic ordering power within the hymn’s frame (likely Indra as organizer, though hymn-level confirmation needed)
Chandas: Trishtubh (probable)

आ रोदसी अपृणादोत मध्यं पञ्च देवाँ ऋतुशः सप्तसप्त । चतुस्त्रिंशता पुरुधा वि चष्टे सरूपेण ज्योतिषा विव्रतेन ॥

आ रोद॑सी अपृणा॒दोत मध्यं॒ पञ्च॑ दे॒वाँ ऋ॑तु॒शः स॒प्तस॑प्त । चतु॑स्त्रिंशता पुरु॒धा वि च॑ष्टे॒ सरू॑पेण॒ ज्योति॑षा॒ विव्र॑तेन ॥

ā́ rodasī́ apṛṇād ótá mádhyaṃ páñca devā́ṃ ṛtu-śáḥ saptá-sapta | cátuḥ-triṃśatā purudhā́ ví caṣṭe sarū́peṇa jyótiṣā vívratena ||

He filled the two worlds and also the mid-region; (he set) the five gods according to the seasons, the seven-and-seven. By the thirty-two he beholds in many ways, with a light of one likeness yet of wide-ranging law.

आ । रोद॑सी॒ इति॑ । अ॒पृ॒णा॒त् । आ । उ॒त । मध्य॑म् । पञ्च॑ । दे॒वान् । ऋ॒तु॒ऽशः । स॒प्तऽस॑प्त । चतुः॑ऽत्रिंशता । पु॒रु॒धा । वि । च॒ष्टे॒ । सऽरू॑पेण । ज्योति॑षा । विऽव्र॑तेन ॥आ । रोदसी इति । अपृणात् । आ । उत । मध्यम् । पञ्च । देवान् । ऋतुशः । सप्तसप्त । चतुःत्रिंशता । पुरुधा । वि । चष्टे । सरूपेण । ज्योतिषा । विव्रतेन ॥ā | rodasī iti | apṛṇāt | ā | uta | madhyam | pañca | devān | ṛtu-śaḥ | sapta-sapta | catuḥ-tri ṃśatā | purudhā | vi | caṣṭe | sa-rūpeṇa | jyotiṣā | vi-vratena

forth, up; (prefix)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-नित्य)
अपृणात्filled, made full
अपृणात्:
TypeVerb
Rootपॄ (पॄणाति) / पृ (वर्धने/पूरणे)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
मध्यम्the middle region (midspace)
मध्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्चन्
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऋतुशःseason by season; in due order
ऋतुशः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootऋतुशस् (अव्यय; ऋतु + शस्)
सप्तसप्तseven and seven (each seven)
सप्तसप्त:
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या) + सप्त (पुनरुक्त-समास)
चतुःत्रिंशताwith thirty-two
चतुःत्रिंशता:
Karaṇa
TypeNumeral
Rootचतुःत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
पुरुधाin many ways, variously
पुरुधा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरुधा
विapart, distinctly (prefix)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
चष्टेsees, beholds, makes manifest
चष्टे:
TypeVerb
Rootचक्ष् (चष्टे)
सरूपेणwith like/form-matching (form)
सरूपेण:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसरूप (प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
विव्रतेनwith distinct ordinance/observance; with separate rule
विव्रतेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootविव्रत (प्रातिपदिक; वि-व्रत)