HomeRig VedaMandala 10Sukta 52Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.52

Rishi: Agni speaking/self-referential Hotṛ narrative
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कृच्छ्रा चरन्तम् । अग्निर्विद्वान्यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् ॥

मां दे॒वा द॑धिरे हव्य॒वाह॒मप॑म्लुक्तं ब॒हु कृ॒च्छ्रा चर॑न्तम् । अ॒ग्निर्वि॒द्वान्य॒ज्ञं न॑: कल्पयाति॒ पञ्च॑यामं त्रि॒वृतं॑ स॒प्तत॑न्तुम् ॥

mā́ṃ devā́ dadhire havya-vā́ham ápamluktaṃ bahú kṛcchrā́ cárantam | agnír vidvā́n yajñáṃ naḥ kalpayāti páñca-yāmam tri-vṛ́taṃ saptá-tantum ||

The Gods established me as the Carrier of the offering—unfaltering, moving through many difficulties. Agni, the Knower, fashions for us the sacrifice: fivefold in its movements, triple-woven in its form, seven-threaded in its continuity—an ordered work of consciousness.

माम् । दे॒वाः । द॒धि॒रे॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । अप॑ऽम्लुक्तम् । ब॒हु । कृ॒च्छ्रा । चर॑न्तम् । अ॒ग्निः । वि॒द्वान् । य॒ज्ञम् । नः॒ । क॒ल्प॒या॒ति॒ । पञ्च॑ऽयामम् । त्रि॒ऽवृत॑म् । स॒प्तऽत॑न्तुम् ॥माम् । देवाः । दधिरे । हव्यवाहम् । अपम्लुक्तम् । बहु । कृच्छ्रा । चरन्तम् । अग्निः । विद्वान् । यज्ञम् । नः । कल्पयाति । पञ्चयामम् । त्रिवृतम् । सप्ततन्तुम् ॥mām | devāḥ | dadhire | havya-vāham | apa-mluktam | bahu | kṛcchrā | carantam | agniḥ | vidvān | yajñam | naḥ | kalpayāti | pañca-yāmam | tri-vṛtam | sapta-tantum

माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दधिरेthey placed/established
दधिरे:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
हव्यवाहम्as the oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeNoun (epithet)
Rootहव्य-वाह (समास; प्रातिपदिक)
अपम्लुक्तम्not slipped away; not lost
अपम्लुक्तम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअप-म्लुच् (कृदन्त; √म्लुच्/म्लोच् ‘to slip off, be lost’ with उपसर्ग अप)
बहुmuch; greatly
बहु:
TypeAdjective/Quantifier
Rootबहु (प्रातिपदिक)
कृच्छ्राःhardships; difficulties
कृच्छ्राः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
चरन्तम्wandering; moving about
चरन्तम्:
कर्म (माम् का विशेषण)
TypeParticiple (present active)
Rootचर् (धातु; वर्तमान कृदन्त)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्तृ (अग्निः का विशेषण)
TypeAdjective (perfect participial stem)
Rootविद् (धातु; क्त्वसु/वत्-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘विद्वस्’)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कल्पयातिhe arranges; he makes ready
कल्पयाति:
TypeVerb
Rootकॢप्/कल्प् (धातु; णिच् causative)
पञ्चयामम्having five ‘yāmas’ (fivefold in periods/turns)
पञ्चयामम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-याम (समास; प्रातिपदिक)
त्रिवृतम्threefold; triply-enclosed/arranged
त्रिवृतम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-वृत् (समास; प्रातिपदिक)
सप्ततन्तुम्having seven threads (sevenfold in strands)
सप्ततन्तुम्:
कर्म (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त-तन्तु (समास; प्रातिपदिक)