HomeRig VedaMandala 10Sukta 49Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अहं सप्त स्रवतो धारयं वृषा द्रवित्न्वः पृथिव्यां सीरा अधि । अहमर्णांसि वि तिरामि सुक्रतुर्युधा विदं मनवे गातुमिष्टये ॥

अ॒हं स॒प्त स्र॒वतो॑ धारयं॒ वृषा॑ द्रवि॒त्न्व॑: पृथि॒व्यां सी॒रा अधि॑ । अ॒हमर्णां॑सि॒ वि ति॑रामि सु॒क्रतु॑र्यु॒धा वि॑दं॒ मन॑वे गा॒तुमि॒ष्टये॑ ॥

ahaṃ saptá sraváto dhā́rayaṃ vṛ́ṣā dravitnvaḥ pṛthivyā́ṃ sīrā́ ádhi | ahám arṇā́ṃsi ví tirāmi su-krátur yúdhā vídaṃ mánave gātúm iṣṭáye ||

I, the Bull-force, held the seven streams in their course and set the plough-lines upon the earth for the bringers of abundance. I, of good will and right discernment, cross over the floods of being; by battle I find for the human a path for the fulfilment of the seeking.

अ॒हम् । स॒प्त । स्र॒वतः॑ । धा॒र॒य॒म् । वृषा॑ । द्र॒वि॒त्न्वः॑ । पृ॒थि॒व्याम् । सी॒राः । अधि॑ । अ॒हम् । अर्णां॑सि । वि । ति॒रा॒मि॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । यु॒धा । वि॒द॒म् । मन॑वे । गा॒तुम् । इ॒ष्टये॑ ॥अहम् । सप्त । स्रवतः । धारयम् । वृषा । द्रवित्न्वः । पृथिव्याम् । सीराः । अधि । अहम् । अर्णांसि । वि । तिरामि । सुक्रतुः । युधा । विदम् । मनवे । गातुम् । इष्टये ॥aham | sapta | sravataḥ | dhārayam | vṛṣā | dravitnvaḥ | pṛthivyām | sīrāḥ | adhi | aham | arṇāṃsi | vi | tirāmi | su-kratuḥ | yudhā | vidam | manave | gātum | iṣṭaye

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
सप्तseven
सप्त:
कर्म (विशेषण) / संख्या-निर्देश
TypeNumeral
Rootसप्तन्
स्रवतःflowing streams (waters)
स्रवतः:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootस्रवत् (√स्रु ‘to flow’)
धारयम्I held / I sustained
धारयम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्
द्रवित्न्वःwealth-bestowing / giver of riches
द्रवित्न्वः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्रवित्नु (धन/दान-सम्बद्ध प्रातिपदिक) अथवा द्रवित्न्वन्
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
सीराःfurrows; plough-lines
सीराः:
कर्तृ (धारयम् इत्यस्य; ‘I sustained the furrows’)
TypeNoun
Rootसीरा
अधिupon; over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धक
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
अर्णांसिfloods; surging waters
अर्णांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्णस्
विapart; through
वि:
क्रियाविशेषक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि
तिरामिI cross; I pass over
तिरामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ (तरणे)
सुक्रतुःof good resolve; wise in purpose
सुक्रतुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (क्रतु ‘will, resolve, power’)
युधाwith battle; by fighting
युधा:
करण
TypeNoun (instrumental adverbial)
Rootयुध्
विदम्I found; I obtained
विदम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेदने/लाभे ‘to find, obtain’)
मनवेfor Manu (mankind)
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु
गातुम्a path; passage
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु
इष्टयेfor the sacrifice; for the desired rite
इष्टये:
प्रयोजन/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइष्टि