HomeRig VedaMandala 10Sukta 49Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49
Devata: Indra (with Soma motif; Tvaṣṭṛ mentioned as contrast)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अहं तदासु धारयं यदासु न देवश्चन त्वष्टाधारयद्रुशत् । स्पार्हं गवामूधस्सु वक्षणास्वा मधोर्मधु श्वात्र्यं सोममाशिरम् ॥

अ॒हं तदा॑सु धारयं॒ यदा॑सु॒ न दे॒वश्च॒न त्वष्टाधा॑रय॒द्रुश॑त् । स्पा॒र्हं गवा॒मूध॑स्सु व॒क्षणा॒स्वा मधो॒र्मधु॒ श्वात्र्यं॒ सोम॑मा॒शिर॑म् ॥

ahaṃ tád ā́su dhā́rayaṃ yád ā́su ná deváś caná tváṣṭā́dhārayad rúśat | spārháṃ gávām ū́dhaḥ-su vakṣáṇāsv ā́ mádhor mádhu śvā́tryaṃ sómam āśíram ||

I upheld that in them which no god at all—not even Tvaṣṭṛ—could uphold: the shining, desirable sweetness. I brought the honey of honey, the Soma-mixture, into the udders and breasts of the cows—into the radiant sources—so the nourishment of delight might be drawn.

अ॒हम् । तत् । आ॒सु॒ । धा॒र॒य॒म् । यत् । आ॒सु॒ । न । दे॒वः । च॒न । त्वष्टा॑ । अधा॑रयत् । रुश॑त् । स्पा॒र्हम् । गवा॑म् । ऊधः॑ऽसु । व॒क्षणा॑सु । आ । मधोः॑ । मधु॑ । श्वात्र्य॑म् । सोम॑म् । आ॒ऽशिर॑म् ॥अहम् । तत् । आसु । धारयम् । यत् । आसु । न । देवः । चन । त्वष्टा । अधारयत् । रुशत् । स्पार्हम् । गवाम् । ऊधःसु । वक्षणासु । आ । मधोः । मधु । श्वात्र्यम् । सोमम् । आशिरम् ॥aham | tat | āsu | dhārayam | yat | āsu | na | devaḥ | cana | tvaṣṭā | adhārayat | ruśat | spārham | gavām | ūdhaḥ-su | vakṣaṇāsu | ā | madhoḥ | madhu | śvātryam | somam | āśiram

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तदासुthen, at that time
तदासु:
अधिकरण
TypePronoun + Indeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आसु (अव्यय)
धारयम्I held / I sustained
धारयम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
यदासुwhen, at that time
यदासु:
अधिकरण
TypePronoun + Indeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आसु (अव्यय)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
देवःa god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चनeven
चन:
TypeIndeclinable
Rootचन (अव्यय)
त्वष्टाTvaṣṭṛ
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
अधारयत्held / sustained
अधारयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
रुशत्shining, radiant
रुशत्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरुशत् (प्रातिपदिक; √रुश्/रुच् ‘to shine, be bright’ से वर्तमान-कृदन्त)
स्पार्हम्desirable, coveted
स्पार्हम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्पार्ह (प्रातिपदिक)
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
ऊधस्सुin the udders
ऊधस्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
वक्षणासुin the flanks/sides
वक्षणासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवक्षणा (प्रातिपदिक; ‘flanks/sides’)
towards, into; forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
मधोःof honey / of sweetness
मधोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
मधुhoney, sweet drink
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
श्वात्र्यम्invigorating, strengthening
श्वात्र्यम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootश्वात्र्य (प्रातिपदिक; ‘strengthening/refreshing’)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
आशिरम्a mixed offering / libation
आशिरम्:
कर्म (सोमस्य विशेष्य/अपादान-रूपेण द्रव्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootआशिर् (प्रातिपदिक; ‘mixture, libation, offering’)