Rig Veda 10.49.3: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 3

Sukta 10.49

Rishi: Indra (self-proclaiming voice)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥

Recitation with translationRig Veda 10.49.3

Transliteration

ahám átkaṃ kaváye śiśnathaṃ háthaiḥ aháṃ kútsam ā́vam ābhír ūtíbhiḥ | aháṃ śúṣṇasya śnáthitā vádhar yámam ná yó ráre ā́ryaṃ nā́ma dásyave ||

Translation

I shattered Atka for the seer with my blows; I saved Kutsa with my helpings. I was the breaker of Śuṣṇa, a death like Yama for the one who would barter away the Aryan name to the Dasyu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्कम्: Atka (a demon/hostile being; name)
• अत्कम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अत्क (प्रातिपदिक)

• कवये: to/for the seer (Kavi)
• कवये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• शिश्नथम्: I shattered / struck down
• शिश्नथम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिश्नथ् (धातु; Vedic: ‘to strike, crush, shatter’)

• हथैः: with blows / with weapons
• हथैः: करण
• Type: Noun
• Root: हथ (प्रातिपदिक; ‘blow, stroke, weapon’)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कुत्सम्: Kutsa
• कुत्सम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/वीर-नाम)

• आवम्: I helped / protected
• आवम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘to help, protect, favor’)

• आभिः: with these
• आभिः: करण
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊतिभिः: with aids / protections
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid, protection’)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुष्णस्य: of Śuṣṇa
• शुष्णस्य: सम्बन्ध
• Type: Proper Noun
• Root: शुष्ण (प्रातिपदिक; दस्यु/असुर-नाम)

• श्नथिता: the shatterer / having shattered
• श्नथिता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: श्नथ् (धातु; ‘to pierce, crush, shatter’) → श्नथित (कृदन्त)

• वधर्यमम्: the slayable/slayer (epithet; object of the action)
• वधर्यमम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वधर्यम (प्रातिपदिक; ‘slayer/one fit to be slain’; epithet)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ररार: has given / granted
• ररार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रा (धातु; ‘to give, grant’) → ररार (परिपूर्ण/रेडुप्लिकेट-परफेक्ट)

• आर्यम्: Aryan, noble
• आर्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)

• नाम: name (or: indeed, namely)
• नाम: कर्म/—
• Type: Noun / Indeclinable (Vedic usage)
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) / अथवा निपात ‘नाम’ (emphatic)

• दस्यवे: to the Dasyu / for the hostile one
• दस्यवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)