HomeRig VedaMandala 10Sukta 46Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.46

Devata: Agni (cosmogonic/anthropogonic birth of Agni)
Chandas: Trishtubh (probable; verse-level confirmation needed)

द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम् ॥

द्यावा॒ यम॒ग्निं पृ॑थि॒वी जनि॑ष्टा॒माप॒स्त्वष्टा॒ भृग॑वो॒ यं सहो॑भिः । ई॒ळेन्यं॑ प्रथ॒मं मा॑त॒रिश्वा॑ दे॒वास्त॑तक्षु॒र्मन॑वे॒ यज॑त्रम् ॥

dyāvā́ yám agníṁ pṛthivī́ jánīṣṭām ā́pas tváṣṭā bhṛ́gavo yáṁ sáhobhiḥ | īḷényam prathamáṁ mātáriśvā devā́ḥ tatakṣur mánave yájatram ||

The Heaven and the Earth brought to birth that Agni; the Waters, Tvaṣṭṛ, and the Bhṛgus shaped him with their powers. The gods hewed out first the adorable one, and Mātariśvan carried him for Man—worthy of the offering: the fire meant for the human ascent.

द्यावा॑ । यम् । अ॒ग्निम् । पृ॒थि॒वी इति॑ । जनि॑ष्टाम् । आपः॑ । त्वष्टा॑ । भृग॑वः । यम् । सहः॑ऽभिः । ई॒ळेन्य॑म् । प्र॒थ॒मम् । मा॒त॒रिश्वा॑ । दे॒वाः । त॒त॒क्षुः॒ । मन॑वे । यज॑त्रम् ॥द्यावा । यम् । अग्निम् । पृथिवी इति । जनिष्टाम् । आपः । त्वष्टा । भृगवः । यम् । सहःभिः । ईळेन्यम् । प्रथमम् । मातरिश्वा । देवाः । ततक्षुः । मनवे । यजत्रम् ॥dyāvā | yam | agnim | pṛthivī iti | janiṣṭām | āpaḥ | tvaṣṭā | bhṛgavaḥ | yam | sahaḥ-bhiḥ | īḷenyam | prathamam | mātariśvā | devāḥ | tatakṣuḥ | manave | yajatram

द्यावाthe two (Heavens), Heaven-and-...
द्यावा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
जनिष्टाम्(they two) produced/bore
जनिष्टाम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन्
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
भृगवःthe Bhṛgus (seer-clan)
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहोभिःwith (their) powers/might
सहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
ईळेन्यम्praiseworthy
ईळेन्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईळेन्य (प्रातिपदिक; from √ईळ्/ईड् ‘to praise’)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (wind/fire-bringer)
मातरिश्वा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ततक्षुःthey fashioned/hewed
ततक्षुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष्
मनवेfor Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
यजत्रम्worthy of worship
यजत्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; ‘worthy of worship’)