HomeRig VedaMandala 10Sukta 46Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 10.46

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verse-level confirmation needed)

यं त्वा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्पृहो मानुषासो यजत्रम् । स यामन्नग्ने स्तुवते वयो धाः प्र देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ॥

यं त्वा॑ दे॒वा द॑धि॒रे ह॑व्य॒वाहं॑ पुरु॒स्पृहो॒ मानु॑षासो॒ यज॑त्रम् । स याम॑न्नग्ने स्तुव॒ते वयो॑ धा॒: प्र दे॑व॒यन्य॒शस॒: सं हि पू॒र्वीः ॥

yáṁ tvā devā́ dadhiré havyavā́haṁ puruspṛ́ho mā́nuṣāso yájatram | sá yā́mann agne stuvaté váyo dhāḥ prá devayán yaśásaḥ sáṁ hí pūrvī́ḥ ||

You whom the gods established as the carrier of the offering—desired by many, worthy for men—give in your movement, O Agni, the plenitudes of life to the one who praises. Going godward, gather for him the many former glories: awaken the stored attainments of the past into the present ascent.

यम् । त्वा॒ । दे॒वाः । द॒धि॒रे । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । पु॒रु॒ऽस्पृहः॑ । मानु॑षासः । यज॑त्रम् । सः । याम॑न् । अ॒ग्ने॒ । स्तु॒व॒ते । वयः॑ । धाः॒ । प्र । दे॒व॒ऽयन् । य॒शसः॑ । सम् । हि । पू॒र्वीः ॥यम् । त्वा । देवाः । दधिरे । हव्यवाहम् । पुरुस्पृहः । मानुषासः । यजत्रम् । सः । यामन् । अग्ने । स्तुवते । वयः । धाः । प्र । देवयन् । यशसः । सम् । हि । पूर्वीः ॥yam | tvā | devāḥ | dadhire | havya-vāham | puru-spṛhaḥ | mānuṣāsaḥ | yajatram | saḥ | yāman | agne | stuvate | vayaḥ | dhāḥ | pra | deva-yan | yaśasaḥ | sam | hi | pūrvīḥ

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दधिरेhave placed/established
दधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
हव्यवाहम्the oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहम्:
कर्म (यम्…हव्यवाहम्) / विशेषण (त्वा)
TypeNoun (epithet)
Rootहव्य-वाह (समास-प्रातिपदिक; √वह्)
पुरुस्पृहःmuch-desiring, eager for many things
पुरुस्पृहः:
कर्तृ-विशेषण (मानुषासः)
TypeAdjective
Rootपुरु-स्पृह (समास-प्रातिपदिक; √स्पृह्)
मानुषासःthe men, mortals
मानुषासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
यजत्रम्worthy of worship
यजत्रम्:
कर्म-विशेषण (त्वा/हव्यवाहम्)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; √यज्)
सःhe (that one = Agni)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यामन्in the course/at the going (on the way, at the rite’s progress)
यामन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्तुवतेto the praising one (to the worshipper who praises)
स्तुवते:
सम्प्रदान
TypeVerb (participle)
Root√स्तु (धातु)
वयःvital strength / vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
धाःplace, bestow
धाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
देवयन्seeking the gods, godward
देवयन्:
कर्तृ-विशेषण (यशसः)
TypeAdjective/Participle
Rootदेवय (प्रातिपदिक; denom. from देव) / √देवय् (इच्छार्थ)
यशसःthe glorious one / fame-bearing (Agni)
यशसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
सम्together, wholly
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/निपात)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/हेतु-निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
पूर्वीःthe former ones (earlier praises/paths/acts)
पूर्वीः:
कर्म
TypeAdjective (substantive)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)