HomeRig VedaMandala 10Sukta 46Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.46

Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verse-level confirmation needed)

प्र जिह्वया भरते वेपो अग्निः प्र वयुनानि चेतसा पृथिव्याः । तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रं होतारं दधिरे यजिष्ठम् ॥

प्र जि॒ह्वया॑ भरते॒ वेपो॑ अ॒ग्निः प्र व॒युना॑नि॒ चेत॑सा पृथि॒व्याः । तमा॒यव॑: शु॒चय॑न्तं पाव॒कं म॒न्द्रं होता॑रं दधिरे॒ यजि॑ष्ठम् ॥

prá jihváyā bharate vépo agníḥ prá vayúnāni cétasā pṛthivyā́ḥ | tám ā́yavaḥ śucáyantaṁ pāvakáṁ mandráṁ hótāraṁ dadhire yájiṣṭham ||

With his tongue Agni bears forward the tremor of utterance; with the mind he brings forth the discernments of the earth-nature. Him the seekers set in place—purifying, bright— the rapturous Hotar, most capable of the sacrifice.

प्र । जि॒ह्वया॑ । भ॒र॒ते॒ । वेपः॑ । अ॒ग्निः । प्र । व॒युना॑नि । चेत॑सा । पृ॒थि॒व्याः । तम् । आ॒यवः॑ । शु॒चय॑न्तम् । पा॒व॒कम् । म॒न्द्रम् । होता॑रम् । द॒धि॒रे॒ । यजि॑ष्ठम् ॥प्र । जिह्वया । भरते । वेपः । अग्निः । प्र । वयुनानि । चेतसा । पृथिव्याः । तम् । आयवः । शुचयन्तम् । पावकम् । मन्द्रम् । होतारम् । दधिरे । यजिष्ठम् ॥pra | jihvayā | bharate | vepaḥ | agniḥ | pra | vayunāni | cetasā | pṛthivyāḥ | tam | āyavaḥ | śucayantam | pāvakam | mandram | hotāram | dadhire | yajiṣṭham

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
जिह्वयाwith (his) tongue
जिह्वया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजिह्वा (prātipadika)
भरतेbears, carries, brings
भरते:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
वेपःtrembling, quivering (impulse/ardour)
वेपः:
Karma
TypeNoun
Rootवेपस् (prātipadika)
अग्निःAgni (Fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
प्रforth
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वयुनानिdevices, stratagems, workings (wise plans)
वयुनानि:
Karma
TypeNoun
Rootवयुन (prātipadika)
चेतसाwith mind, by thought
चेतसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचेतस् (prātipadika)
पृथिव्याःof the Earth
पृथिव्याः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी (prātipadika)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
आयवःthe Āyus (descendants of Ayu), men
आयवः:
Kartā
TypeNoun
Rootआयु (prātipadika) → आयव्- (Vedic stem)
शुचयन्तम्purifying, making bright
शुचयन्तम्:
Karma (qualifier of तम्)
TypeAdjective (participle)
Root√शुच् (दीप्तौ/शोचने) → शुचयन्त् (present participle)
पावकम्purifying, pure
पावकम्:
Karma (qualifier of तम्)
TypeAdjective
Rootपावक (prātipadika)
मन्द्रम्gladdening, pleasant-voiced
मन्द्रम्:
Karma (qualifier of तम्)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (prātipadika)
होतारम्the Hotṛ-priest, invoker
होतारम्:
Karma (apposition to तम्)
TypeNoun
Rootहोतृ (prātipadika)
दधिरेthey have placed, they set
दधिरे:
TypeVerb
Root√धा (धारणे) with reduplication → √धा/√धृ? (Vedic perfect of √धा)
यजिष्ठम्most worshipful, best at sacrifice
यजिष्ठम्:
Karma (qualifier of तम्/होतारम्)
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ (superlative adj. from √यज् / यज्य-)