HomeRig VedaMandala 10Sukta 43Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.43

Devata: Indra (with Soma as operative power)
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

वयो न वृक्षं सुपलाशमासदन्त्सोमास इन्द्रं मन्दिनश्चमूषदः । प्रैषामनीकं शवसा दविद्युतद्विदत्स्वर्मनवे ज्योतिरार्यम् ॥

वयो॒ न वृ॒क्षं सु॑पला॒शमास॑द॒न्त्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ म॒न्दिन॑श्चमू॒षद॑: । प्रैषा॒मनी॑कं॒ शव॑सा॒ दवि॑द्युतद्वि॒दत्स्व१॒॑र्मन॑वे॒ ज्योति॒रार्य॑म् ॥

váyo ná vṛkṣáṃ su-palā́śam ā́sadan sómāsa índraṃ mandínaś camū-ṣádaḥ | prá eṣām anī́kaṃ śávasā dā́vidyutad vidát svàr mánave jyótir ā́ryam ||

As birds alight on a tree rich in fair leaves, so the gladdening Soma-draughts have settled upon Indra, seated in the pressing-bowl. Their front of power flashes forth by strength; they find the Sun-world and the Aryan light for Manu—the human seeker.

वयः॑ । न । वृ॒क्षम् । सु॒ऽप॒ला॒शम् । आ । अ॒स॒द॒न् । सोमा॑सः । इन्द्र॑म् । म॒न्दिनः॑ । च॒मू॒ऽसदः॑ । प्र । ए॒षा॒म् । अनी॑कम् । शव॑सा । दवि॑द्युतत् । वि॒दत् । स्वः॑ । मन॑वे । ज्योतिः॑ । आर्य॑म् ॥वयः । न । वृक्षम् । सुपलाशम् । आ । असदन् । सोमासः । इन्द्रम् । मन्दिनः । चमूसदः । प्र । एषाम् । अनीकम् । शवसा । दविद्युतत् । विदत् । स्वः । मनवे । ज्योतिः । आर्यम् ॥vayaḥ | na | vṛkṣam | su-palāśam | ā | asadan | somāsaḥ | indram | mandinaḥ | camū-sadaḥ | pra | eṣām | anīkam | śavasā | davidyutat | vidat | svaḥ | manave | jyotiḥ | āryam

वयःbird (lit. ‘winged one’)
वयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वृक्षम्tree
वृक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
सुपलाशम्having good/fair leaves
सुपलाशम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसुपलाश (प्रातिपदिक; सु- + पलाश)
आसदन्they sat down upon/approached
आसदन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) उपसर्गः आ-
सोमासःthe Soma-drops (Soma juices)
सोमासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मन्दिनःgladdening, intoxicating
मन्दिनः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमन्दिन् (प्रातिपदिक)
चमूषदःsitting in the ladles/bowls (i.e., contained in the cups)
चमूषदः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootचमूषद् (प्रातिपदिक; चमू + √सद् ‘sit’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
एषाम्of these (Soma-drops)
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनीकम्face/front; troop-front, array
अनीकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअनीक (प्रातिपदिक)
शवसाwith strength, by might
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
दविद्युतत्it flashed forth, shone strongly
दविद्युतत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√द्युत् (दीप्तौ) उपसर्गः द- (वेदिक-प्रयोगः)
विदत्it found/obtained
विदत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (लभे/ज्ञाने; here ‘find, obtain’)
स्वःsunlight; heaven (svàr)
स्वः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
मनवेfor Manu (for mankind)
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
आर्यम्noble, Aryan (belonging to the Ārya)
आर्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)