HomeRig VedaMandala 10Sukta 40Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.40

Devata: Predominantly Aśvinau-context within the hymn; this verse turns to an exemplum of union/mastery (devata not explicitly named in the pāda as given).

जनिष्ट योषा पतयत्कनीनको वि चारुहन्वीरुधो दंसना अनु । आस्मै रीयन्ते निवनेव सिन्धवोऽस्मा अह्ने भवति तत्पतित्वनम् ॥

जनि॑ष्ट॒ योषा॑ प॒तय॑त्कनीन॒को वि चारु॑हन्वी॒रुधो॑ दं॒सना॒ अनु॑ । आस्मै॑ रीयन्ते निव॒नेव॒ सिन्ध॑वो॒ऽस्मा अह्ने॑ भवति॒ तत्प॑तित्व॒नम् ॥

janiṣṭha yóṣā patáyat kanīnakaḥ ví cā́ru-hanvī́rudho daṃsanā́ ánu | ā́smāi rīyante nivanéva síndhavo 'smā́ ahné bhavati tát patitvánam ||

The maiden is born; the young boy flies toward her; the fair-jawed powers follow the skill of works. To him the streams flow as to a downward slope; for him, on that day, the state of mastery (husbandhood) comes into being.

जनि॑ष्ठ । योषा॑ । प॒तय॑त् । क॒नी॒न॒कः । वि । च॒ । अरु॑हम् । वी॒रुधः॑ । दं॒सनाः॑ । अनु॑ । आ । अ॒स्मै॒ । री॒य॒न्ते॒ । नि॒व॒नाऽइ॑व । सिन्ध॑वः । अ॒स्मै । अह्ने॑ । भ॒व॒ति॒ । तत् । प॒ति॒ऽत्व॒नम् ॥जनिष्ठ । योषा । पतयत् । कनीनकः । वि । च । अरुहम् । वीरुधः । दंसनाः । अनु । आ । अस्मै । रीयन्ते । निवनाइव । सिन्धवः । अस्मै । अह्ने । भवति । तत् । पतित्वनम् ॥janiṣṭha | yoṣā | patayat | kanīnakaḥ | vi | ca | aruham | vīrudhaḥ | daṃsanāḥ | anu | ā | asmai | rīyante | nivanāiva | sindhavaḥ | asmai | ahne | bhavati | tat | pati-tvanam

जनि॑ष्टwas born / came into being
जनि॑ष्ट:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनि) / jan-
योषा॑a young woman / wife
योषा॑:
Kartā
TypeNoun
Rootयोषा-
प॒तय॑त्flying / moving swiftly
प॒तय॑त्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√पत् (पतति) / pat-
कनीन॒कःa young boy / youth
कनीन॒कः:
Kartā (सम्बद्धः) / apposition
TypeNoun
Rootकनीनक-
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
चारु॑beautifully, pleasantly
चारु॑:
Karaṇa (रीत्या) / adverbial qualifier
TypeAdjective
Rootचारु-
हन्वी॒ःjaws
हन्वी॒ः:
Karma
TypeNoun
Rootहनु-
रुधो॑bars / fastenings / restraints
रुधो॑:
Karma (समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootरुध्- (रुध्/रुधा- as noun) / rudh-
दं॒सना॒wondrous deeds / feats
दं॒सना॒:
Karma (समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootदंसना-
अनु॑after, along, in accordance
अनु॑:
TypeIndeclinable
Rootअनु
आस्मै॑to him
आस्मै॑:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअयम् (इदम्) → अस्मै
रीयन्तेthey flow / they stream
रीयन्ते:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√री (रीयते) / rī-
निव॒नेin the low place / in the basin
निव॒ने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनिवन-
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सिन्ध॑वःrivers / streams
सिन्ध॑वः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु-
अस्माto him
अस्मा:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअयम् (इदम्) → अस्मा
अह्ने॑for the day
अह्ने॑:
Sampradāna (काल-प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootअहन्-
भवति॒becomes / comes to be
भवति॒:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति) / bhū-
तत्that
तत्:
Karma / predicate-content
TypePronoun
Rootतद्-
पतित्व॒नम्husbandhood / the state of being a पति
पतित्व॒नम्:
Karma / predicate-noun
TypeNoun
Rootपतित्वन- (from पति + -त्वन)