HomeRig VedaMandala 10Sukta 40Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.40

Devata: Aśvinau

युवां मृगेव वारणा मृगण्यवो दोषा वस्तोर्हविषा नि ह्वयामहे । युवं होत्रामृतुथा जुह्वते नरेषं जनाय वहथः शुभस्पती ॥

यु॒वां मृ॒गेव॑ वार॒णा मृ॑ग॒ण्यवो॑ दो॒षा वस्तो॑र्ह॒विषा॒ नि ह्व॑यामहे । यु॒वं होत्रा॑मृतु॒था जुह्व॑ते न॒रेषं॒ जना॑य वहथः शुभस्पती ॥

yuvā́ṃ mṛgéva vāraṇā́ mṛgaṇyávo doṣā́ vástoḥ havíṣā ní hvayāmahe | yuváṃ hotrā́m ṛtuthā́ juhváte naréṣaṃ jánāya vahathaḥ śubhaspatī ||

You two, like eager seekers of the wild, we call with the offering at night and at dawn. You two, lords of beauty, carry to the people the ‘nareṣa’—the man-strength/heroic essence—when the Hotṛ offers in due season and right order.

यु॒वाम् । मृ॒गाऽइ॑व । वा॒र॒णा । मृ॒ग॒ण्यवः॑ । दो॒षा । वस्तोः॑ । ह॒विषा॑ । नि । ह्व॒या॒म॒हे॒ । यु॒वम् । होत्रा॑म् । ऋ॒तु॒ऽथा । जुह्व॑ते । न॒रा॒ । इष॑म् । जना॑य । व॒ह॒थः॒ । शु॒भः॒ । प॒ती॒ इति॑ ॥युवाम् । मृगाइव । वारणा । मृगण्यवः । दोषा । वस्तोः । हविषा । नि । ह्वयामहे । युवम् । होत्राम् । ऋतुथा । जुह्वते । नरा । इषम् । जनाय । वहथः । शुभः । पती इति ॥yuvām | mṛgāiva | vāraṇā | mṛgaṇyavaḥ | doṣā | vastoḥ | haviṣā | ni | hvayāmahe | yuvam | hotrām | ṛtu-thā | juhvate | narā | iṣam | janāya | vahathaḥ | śubhaḥ | patī iti

युवाम्you two
युवाम्:
कर्म (आह्वानस्य/ह्वयामहे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुव (युष्मद्-प्रातिपदिक) द्विवचन-रूप
मृगाdeer (wild animals)
मृगा:
कर्तृ (उपमान-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootमृग
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वारणाelephants / restrainers (varāṇaḥ)
वारणा:
कर्तृ (उपमान-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootवारण
मृगण्यवःdeer-seeking, hunting
मृगण्यवः:
विशेषण (मृगा/वारणा)
TypeAdjective
Rootमृगण्यु
दोषाat night
दोषा:
अधिकरण (काल)
TypeNoun
Rootदोषा
वस्तोःof dawn / at daybreak
वस्तोः:
अधिकरण (काल-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootवस्तु/वस्तु (वस्तु > वस्तोः; ‘वस्तु’ = dawn/daybreak) अथवा ‘वस्तर्’ (प्रातः) परम्परागत
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस्
निdown, in (intensively)
नि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootनि
ह्वयामहेwe call/invoke
ह्वयामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) आह्वाने
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुव (युष्मद्-प्रातिपदिक) द्विवचन-रूप
होत्राम्the Hotṛ-function / priestly office
होत्राम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोत्रा
ऋतुथाin due season, at the proper times
ऋतुथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootऋतु + था
जुह्वते(they) two offer / pour (oblations)
जुह्वते:
क्रिया
TypeVerb
Root√हु (जुहोति) होमकर्मणि
नरेषम्the lord of men / leader of men
नरेषम्:
कर्म (वहथः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनरेष (नर + ईश) समास-प्रातिपदिक
जनायfor the people
जनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन
वहथःyou two convey/bring
वहथः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् वहने
शुभस्पतीO lords of splendor/beauty
शुभस्पती:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootशुभस् + पति (समास)