HomeRig VedaMandala 10Sukta 38Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.38

Rishi: Purūṣṭuta (traditional; verify per anukramaṇī)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

यो नो दास आर्यो वा पुरुष्टुतादेव इन्द्र युधये चिकेतति । अस्माभिष्टे सुषहाः सन्तु शत्रवस्त्वया वयं तान्वनुयाम संगमे ॥

यो नो॒ दास॒ आर्यो॑ वा पुरुष्टु॒तादे॑व इन्द्र यु॒धये॒ चिके॑तति । अ॒स्माभि॑ष्टे सु॒षहा॑: सन्तु॒ शत्र॑व॒स्त्वया॑ व॒यं तान्व॑नुयाम संग॒मे ॥

yó no dā́sa ā́ryo vā puru-stuta ā́deva indra yudhā́ya cíketa-ti | asmā́bhiṣ ṭe su-ṣáhāḥ santu śátravas tváyā vayáṃ tā́n vanuyāma saṃ-gamé ||

Whether Dāsa or Ārya, whoever, O much-praised Indra, godless in his being, plots to fight us—may his hostilities be easily borne by thee for us; and with thee may we win against them in the encounter.

यः । नः॒ । दासः॑ । आर्यः॑ । वा॒ । पु॒रु॒ऽस्तु॒त । अदे॑वः । इ॒न्द्र॒ । यु॒धये॑ । चिके॑तति । अ॒स्माभिः॑ । ते॒ । सु॒ऽसहाः॑ । स॒न्तु॒ । शत्र॑वः । त्वया॑ । व॒यम् । तान् । व॒नु॒या॒म॒ । स॒म्ऽग॒मे ॥यः । नः । दासः । आर्यः । वा । पुरुस्तुत । अदेवः । इन्द्र । युधये । चिकेतति । अस्माभिः । ते । सुसहाः । सन्तु । शत्रवः । त्वया । वयम् । तान् । वनुयाम । सम्गमे ॥yaḥ | naḥ | dāsaḥ | āryaḥ | vā | puru-stuta | adevaḥ | indra | yudhaye | ciketati | asmābhiḥ | te | su-sahāḥ | santu | śatravaḥ | tvayā | vayam | tān | vanuyāma | sam-game

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः) / सम्बन्ध-प्रातिपदिक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दासःDāsa (hostile/alien foe)
दासः:
कर्तृ (चिकेतति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
आर्यःĀrya (noble/our-side man)
आर्यः:
कर्तृ (चिकेतति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पुरुष्टुतmuch-praised
पुरुष्टुत:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-स्तुत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
अदेवgodless / non-divine
अदेव:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootअ-देव (प्रातिपदिक; नञ्-समासः)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युधयेfor battle / to fight
युधये:
सम्प्रदान (purpose: ‘for fighting’)
TypeNoun (verbal noun)
Rootयुध् (धातु) → युधि/युध् + (तुमर्थे) दत्वर्थ-चतुर्थी; प्रातिपदिक: युध्/युधि-
चिकेततिperceives, takes note, intends/sets out
चिकेतति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचित् (धातु) — परस्मैपदम्; (वेद.) पुनरुक्त-प्रत्यययुक्त-प्रयोगः
अस्माभिःby us / with us
अस्माभिः:
करण (instrumental: ‘by/with us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इष्टेin the desired rite / in the sacrifice
इष्टे:
अधिकरण (locative)
TypeAdjective / Noun (contextual)
Rootइष् (धातु) → इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; PPP) / अथवा इष्ट (इष्टि ‘sacrifice’)
सुषहाःvery enduring / hard to overcome
सुषहाः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसु-षह (प्रातिपदिक; उपसर्ग ‘सु’ + √सह् ‘to endure’)
सन्तुlet them be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शत्रवःenemies
शत्रवः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
त्वयाby you / with you
त्वया:
करण (instrumental: ‘with you/through you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (अनुयाम इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तान्those (them)
तान्:
कर्म (object)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुयामmay we follow/pursue
अनुयाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु-या (धातु √या ‘to go’ with उपसर्ग ‘अनु’)
संगमेin the encounter / in the battle-meeting
संगमे:
अधिकरण (locative)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक; सम्-√गम्)