Mantra 6
Sukta 10.26
Rishi: Not determined from provided excerpt (Anukramaṇī needed for RV 10.26)
Devata: Pūṣan (with artisan/weaver aspect)
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
आधीषमाणायाः पतिः शुचायाश्च शुचस्य च । वासोवायोऽवीनामा वासांसि मर्मृजत् ॥
Samhita Patha (IAST)
आ॒धीष॑माणाया॒: पति॑: शु॒चाया॑श्च शु॒चस्य॑ च । वा॒सो॒वा॒योऽवी॑ना॒मा वासां॑सि॒ मर्मृ॑जत् ॥
Transliteration
ādhī́ṣamāṇāyā́ḥ pátiḥ śucā́yāś ca śucásya ca | vā́sovāyo ’vī́nām ā́ vāsā́ṃsi marmṛ́jat ||
Translation
Lord of the aspiring thought, of the bright and of brightness itself, he—the weaver of garments—cleanses and sets in order the coverings of the powers within us.
Padapatha (Word Analysis)
आ॒ऽधीष॑माणायाः । पतिः॑ । शु॒चायाः॑ । च॒ । शु॒चस्य॑ । च॒ । वा॒सः॒ऽवा॒यः । अवी॑नाम् । आ । वासां॑सि । मर्मृ॑जत् ॥आधीषमाणायाः । पतिः । शुचायाः । च । शुचस्य । च । वासःवायः । अवीनाम् । आ । वासांसि । मर्मृजत् ॥ādhīṣamāṇāyāḥ | patiḥ | śucāyāḥ | ca | śucasya | ca | vāsaḥ-vāyaḥ | avīnām | ā | vāsāṃsi | marmṛjat
Word by Word
आधीषमाणायाःof the striving/intent (woman), of her who is applying her mind
आधीषमाणायाः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (verbal adjective/participle used substantively)
Rootआ-धी (धातु √धी ‘धारणे/चिन्तायाम्’), कृत्-प्रत्यय: शानच् (आधीषमाण-)
पतिःthe lord/husband
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
शुचायाःof the pure/bright (one)
शुचायाः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुचि (प्रातिपदिक ‘bright, pure’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
शुचस्यof the pure/bright (one)
शुचस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
वासोवायोthe weaver of garments / garment-weaver
वासोवायो:
कर्तृ
TypeNoun (compound)
Rootवासो-वाय (समास: वासस् ‘वस्त्र’ + वाय ‘बुनकर/वाय’)
अवीनाम्of the sheep (ewes)
अवीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक ‘sheep/ewe’)
आtowards, forth (intensifier with verb)
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
वासांसिgarments, clothes
वासांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक ‘garment, clothing’)
मर्मृजत्he wiped/cleaned/polished
मर्मृजत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मृज् (मार्जने ‘to wipe/clean/polish’)