Mantra 4
Sukta 10.26
Rishi: Not determined from provided excerpt (Anukramaṇī needed for RV 10.26)
Devata: Pūṣan
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
मंसीमहि त्वा वयमस्माकं देव पूषन् । मतीनां च साधनं विप्राणां चाधवम् ॥
Samhita Patha (IAST)
मं॒सी॒महि॑ त्वा व॒यम॒स्माकं॑ देव पूषन् । म॒ती॒नां च॒ साध॑नं॒ विप्रा॑णां चाध॒वम् ॥
Transliteration
maṃsīmahi tvā vayám asmā́kaṃ deva pūṣan | matīnā́ṃ ca sā́dhanam víprāṇāṃ cā́dhavam ||
Translation
We would form you in our thought, O Pūṣan divine, as ours—accomplisher of our inspirations and the pressing-force of the seers’ vision.
Padapatha (Word Analysis)
मं॒सी॒महि॑ । त्वा॒ । व॒यम् । अ॒स्माक॑म् । दे॒व॒ । पू॒ष॒न् । म॒ती॒नाम् । च॒ । साध॑नम् । विप्रा॑णाम् । च । आ॒ऽध॒वम् ॥मंसीमहि । त्वा । वयम् । अस्माकम् । देव । पूषन् । मतीनाम् । च । साधनम् । विप्राणाम् । च । आधवम् ॥maṃsīmahi | tvā | vayam | asmākam | deva | pūṣan | matīnām | ca | sādhanam | viprāṇām | ca | ādhavam
Word by Word
मंसीमहिwe think/consider (we deem)
मंसीमहि:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Rootमंस् (धातु; ‘मन्यते/मंसते’—to think, to deem, to remember/consider)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
मतीनाम्of thoughts/prayers
मतीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमती (प्रातिपदिक; from √मन् ‘to think’ → ‘thought, prayer, intention’)
चand
च:
सम्बन्ध (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
साधनम्accomplisher; means of success
साधनम्:
विशेष्य/पूरक (predicative complement to ‘त्वा’)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक; from √साध् ‘to accomplish’)
विप्राणाम्of the inspired poets/priests
विप्राणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
सम्बन्ध (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अधवम्path; course (way)
अधवम्:
कर्म (as a second complement/object with ‘त्वा … मंसीमहि’)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक; ‘path, course, journey’)