HomeRig VedaMandala 10Sukta 25Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.25

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Soma
Chandas: Triṣṭubh

पशुं नः सोम रक्षसि पुरुत्रा विष्ठितं जगत् । समाकृणोषि जीवसे वि वो मदे विश्वा सम्पश्यन्भुवना विवक्षसे ॥

प॒शुं न॑: सोम रक्षसि पुरु॒त्रा विष्ठि॑तं॒ जग॑त् । स॒माकृ॑णोषि जी॒वसे॒ वि वो॒ मदे॒ विश्वा॑ स॒म्पश्य॒न्भुव॑ना॒ विव॑क्षसे ॥

paśúṃ naḥ soma rakṣasi puru-trā́ ví-sthitaṃ jágat | sam-ā́kṛṇoṣi jīváse ví vo máde víśvā sam-páśyan bhúvanā vivákṣase ||

As a herdsman guards the cattle, so thou guardest us, O Soma, amid the world spread out in many ways. Thou makest us whole for our living; in thy ecstasy, seeing all the worlds, thou makest our being widen into their fullness.

प॒शुम् । नः॒ । सो॒म॒ । र॒क्ष॒सि॒ । पु॒रु॒ऽत्रा । विऽस्थि॑तम् । जग॑त् । स॒म्ऽआकृ॑णोषि । जी॒वसे॑ । वि । वः॒ । मदे॑ । विश्वा॑ । स॒म्ऽपश्य॑न् । भुव॑ना । विव॑क्षसे ॥पशुम् । नः । सोम । रक्षसि । पुरुत्रा । विस्थितम् । जगत् । सम्आकृणोषि । जीवसे । वि । वः । मदे । विश्वा । सम्पश्यन् । भुवना । विवक्षसे ॥paśum | naḥ | soma | rakṣasi | puru-trā | vi-sthitam | jagat | sam-ākṛṇoṣi | jīvase | vi | vaḥ | made | viśvā | sam-paśyan | bhuvanā | vivakṣase

पशुम्cattle; a beast (as the protected object)
पशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपशु- (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
रक्षसिyou protect
रक्षसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√रक्ष्
पुरुत्राin many places; widely
पुरुत्रा:
अधिकारण (देश/विस्तार)
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय)
विष्ठितम्set/placed; established
विष्ठितम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeParticiple/Adjective
Root√स्था (वि- + स्था) → विष्ठित- (कृदन्त)
जगत्the moving world; the living creation
जगत्:
कर्म (apposition to पशुम्)
TypeNoun
Rootजगत्- (प्रातिपदिक; from √गम् with reduplication/derivation)
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
आकृणोषिyou make; you effect
आकृणोषि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (आ-)
जीवसेfor living; for life
जीवसे:
प्रयोजन (सम्प्रदान-तुल्य)
TypeVerbal noun (purpose)
Root√जीव् → जीवस्- (दातिव/infinitival dative)
विapart; forth; distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वःof you (pl.); your
वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मदेin exhilaration; in intoxication (rapture)
मदे:
अधिकारण (भाव/अवस्था)
TypeNoun
Rootमद- (प्रातिपदिक)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
सम्पश्यन्seeing fully; beholding
सम्पश्यन्:
कर्तृ (विशेषण of implied ‘त्वम्’)
TypeParticiple
Root√पश् (सम्-)
भुवनाworlds; beings; realms
भुवना:
कर्म (object of ‘सम्पश्यन्’)
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक)
विवक्षसेyou wish/intend to speak; you utter distinctly
विवक्षसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वि-)