HomeRig VedaMandala 10Sukta 20Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.20

Devata: Agni (multi-hued manifestation; also generative source ‘janitā’)

कृष्णः श्वेतोऽरुषो यामो अस्य ब्रध्न ऋज्र उत शोणो यशस्वान् । हिरण्यरूपं जनिता जजान ॥

कृ॒ष्णः श्वे॒तो॑ऽरु॒षो यामो॑ अस्य ब्र॒ध्न ऋ॒ज्र उ॒त शोणो॒ यश॑स्वान् । हिर॑ण्यरूपं॒ जनि॑ता जजान ॥

kṛṣṇáḥ śvetó’ruṣó yā́mo asya bradhná ṛ́jra utá śóṇo yáśasvān | híraṇyarūpaṃ jánitā jajāna ||

Black and white and tawny are his courses; brown and straight, and also red, full of glory. The Begetter has brought to birth the golden-formed power—Agni’s radiant manifestation in many hues.

कृ॒ष्णः । श्वे॒तः । अ॒रु॒षः । यामः॑ । अ॒स्य॒ । ब्र॒ध्नः । ऋ॒ज्रः । उ॒त । शोणः॑ । यश॑स्वान् । हिर॑ण्यऽरूपम् । जनि॑ता । ज॒जा॒न॒ ॥कृष्णः । श्वेतः । अरुषः । यामः । अस्य । ब्रध्नः । ऋज्रः । उत । शोणः । यशस्वान् । हिरण्यरूपम् । जनिता । जजान ॥kṛṣṇaḥ | śvetaḥ | aruṣaḥ | yāmaḥ | asya | bradhnaḥ | ṛjraḥ | uta | śoṇaḥ | yaśasvān | hiraṇya-rūpam | janitā | jajāna

कृष्णःblack, dark
कृष्णः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
श्वेतःwhite, bright
श्वेतः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
अरुषःruddy, tawny
अरुषः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
यामःcourse; going; (here) the ‘phase/track’
यामः:
कर्तृ (समास/वाक्ये मुख्यः)
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रध्नःthe tawny one; bright-brown
ब्रध्नः:
कर्तृ (यामः इत्यस्य सह-निर्देशः/विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootब्रध्न (प्रातिपदिक)
ऋज्रःreddish; ruddy
ऋज्रः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootऋज्र (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय (connector)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
शोणःred
शोणः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootशोण (प्रातिपदिक)
यशस्वान्glorious, renowned
यशस्वान्:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootयशस् + वत् (प्रातिपदिक: यशस्वत्)
हिरण्यरूपम्having golden form; golden-shaped
हिरण्यरूपम्:
कर्म (जजान इत्यस्य)
TypeAdjective (accusative used as object/complement)
Rootहिरण्य-रूप (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय)
जनिताbegetter, progenitor
जनिता:
कर्तृ (जजान इत्यस्य)
TypeAgent noun
Rootजन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृच्/तृन्-प्रकारः ‘begetter’)
जजानhas begotten; generated
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु)