Mantra 7
Sukta 10.20
Devata: Agni (as Āyu; ‘son of the rock’)
Samhita Patha (Devanagari)
यज्ञासाहं दुव इषेऽग्निं पूर्वस्य शेवस्य । अद्रेः सूनुमायुमाहुः ॥
Samhita Patha (IAST)
य॒ज्ञा॒साहं॒ दुव॑ इषे॒ऽग्निं पूर्व॑स्य॒ शेव॑स्य । अद्रे॑: सू॒नुमा॒युमा॑हुः ॥
Transliteration
yajñāsā́haṃ dúva iṣe’gníṃ pū́rvasya śévasyá | ádreḥ sūnúm ā́yum ā́huḥ ||
Translation
I seek the service of Agni, the conqueror in the sacrifice, the ancient auspicious one. They call him the son of the rock—Life (Āyu) itself—born from the firm foundation.
Padapatha (Word Analysis)
य॒ज्ञ॒ऽसह॑म् । दुवः॑ । इ॒षे॒ । अ॒ग्निम् । पूर्व॑स्य । शेव॑स्य । अद्रेः॑ । सू॒नुम् । आ॒युम् । आ॒हुः॒ ॥यज्ञसहम् । दुवः । इषे । अग्निम् । पूर्वस्य । शेवस्य । अद्रेः । सूनुम् । आयुम् । आहुः ॥yajña-saham | duvaḥ | iṣe | agnim | pūrvasya | śevasya | adreḥ | sūnum | āyum | āhuḥ
Word by Word
यज्ञासाहम्yajña-conquering / victorious in sacrifice
यज्ञासाहम्:
Karma (अग्निम् के साथ)
TypeAdjective
Rootयज्ञासाह (प्रातिपदिक; यज्ञ + साह ‘सहने/जितने में समर्थ’)
दुवःworship, service, reverent offering
दुवः:
Karma (इषे ‘इच्छामि/याचे’ का)
TypeNoun
Rootदु (प्रातिपदिक; ‘दु/दव’ = दान/पूजा/सेवा; RV में ‘दुवस्’)
इषेI seek / I desire / I ask
इषे:
Kartā (अहं निहित)
TypeVerb
Rootइष् (धातु; इच्छायाम्/प्रार्थनायाम्)
अग्निम्Agni (the fire-god)
अग्निम्:
Karma (इषे का)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पूर्वस्यof the former/earlier
पूर्वस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
शेवस्यof favor, grace, auspicious help
शेवस्य:
Sambandha (genitive relation; ‘पूर्वस्य शेवस्य’ = ‘पूर्व अनुग्रह/कल्याण’ का)
TypeNoun
Rootशेव (प्रातिपदिक; ‘शिव/कल्याण/अनुग्रह’ अर्थ-क्षेत्र)
अद्रेःof the stone/rock (pressing-stone)
अद्रेः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक; ‘पत्थर/शिला’; RV में सोम-पीषण-शिला भी)
सूनुम्son
सूनुम्:
Karma (आहुः का)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
आयुम्life, vital force
आयुम्:
Karma (आहुः का; सूनुम् के साथ)
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
Kartā (ते/जनाः निहित)
TypeVerb
Rootअह् (धातु; ब्रू/वद्-अर्थे ‘कथने’)