Mantra 5
Sukta 10.20
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
जुषद्धव्या मानुषस्योर्ध्वस्तस्थावृभ्वा यज्ञे । मिन्वन्त्सद्म पुर एति ॥
Samhita Patha (IAST)
जु॒षद्ध॒व्या मानु॑षस्यो॒र्ध्वस्त॑स्था॒वृभ्वा॑ य॒ज्ञे । मि॒न्वन्त्सद्म॑ पु॒र ए॑ति ॥
Transliteration
júṣad dhavyā́ mā́nuṣasyordhvás tasthāv ṛ́bhvā yajñé | mínvantsádma purá eti ||
Translation
Delighting in the human offerings, he has stood upright, strong in the sacrifice; enlarging the home of the being, he goes in front—leading the march of the work.
Padapatha (Word Analysis)
जु॒षत् । ह॒व्या । मानु॑षस्य । ऊ॒र्ध्वः । त॒स्थौ॒ । ऋभ्वा॑ । य॒ज्ञे । मि॒न्वन् । सद्म॑ । पु॒रः । ए॒ति॒ ॥जुषत् । हव्या । मानुषस्य । ऊर्ध्वः । तस्थौ । ऋभ्वा । यज्ञे । मिन्वन् । सद्म । पुरः । एति ॥juṣat | havyā | mānuṣasya | ūrdhvaḥ | tasthau | ṛbhvā | yajñe | minvan | sadma | puraḥ | eti
Word by Word
जुषत्may (he) gladly accept / be pleased with
जुषत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/तोषणे)
हव्याoblations
हव्या:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (√हु ‘आह्वाने/होमने’ से निष्पन्न प्रातिपदिक)
मानुषस्यof the human (i.e., of Manu / of men)
मानुषस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitival)
Rootमानुष (मनु-सम्बन्धी)
ऊर्ध्वःupright, aloft
ऊर्ध्वः:
कर्ता (अग्नि/देवः इत्यादेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
तस्थौstood
तस्थौ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)
ऋभ्वाwith/through the R̥bhu (R̥bhus)
ऋभ्वा:
करण (सह/द्वारा-अर्थे) अथवा सहकारक
TypeNoun (proper)
Rootऋभु (देवनाम; प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयज्ञ (√यज्)
मिन्वन्impelling, setting in motion
मिन्वन्:
कर्ता (मुख्यक्रियायाः कर्तृविशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√मिव्/√मिन्व् (प्रेरणे/वर्धने; वैदिक)
सद्मthe seat/dwelling (ritual abode)
सद्म:
कर्म
TypeNoun
Rootसद्मन् (प्रातिपदिक)
पुरःforth, forward; in front
पुरः:
अधिकरण (देश/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्ययीभाव/अव्ययप्रयोगः)
एतिgoes, proceeds
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थः)