Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.168

Rishi: Not securely determinable from supplied text alone.
Devata: Vāta
Chandas: Likely Triṣṭubh (confirm by scan).

सं प्रेरते अनु वातस्य विष्ठा ऐनं गच्छन्ति समनं न योषाः । ताभिः सयुक्सरथं देव ईयतेऽस्य विश्वस्य भुवनस्य राजा ॥

सं प्रेर॑ते॒ अनु॒ वात॑स्य वि॒ष्ठा ऐनं॑ गच्छन्ति॒ सम॑नं॒ न योषा॑: । ताभि॑: स॒युक्स॒रथं॑ दे॒व ई॑यते॒ऽस्य विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॑ ॥

sáṁ prérate ánu vā́tasya viṣṭhā́ áinaṁ gacchanti sámanam ná yóṣāḥ | tā́bhiḥ sayúk sárathaṁ devá īyate ’sya víśvasya bhúvanasya rājā́ ||

Together the attendants are driven forth after Vāta; they go to meet him like maidens to an assembly. With them, yoked and in one chariot, the god moves—he, the king of all this world of becoming.

सम् । प्र । ई॒र॒ते॒ । अनु॑ । वात॑स्य । वि॒ऽस्थाः । आ । ए॒न॒म् । ग॒च्छ॒न्ति॒ । सम॑नम् । न । योषाः॑ । ताभिः॑ । स॒ऽयुक् । स॒ऽरथ॑म् । दे॒वः । ई॒य॒ते॒ । अ॒स्य । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । राजा॑ ॥सम् । प्र । ईरते । अनु । वातस्य । विस्थाः । आ । एनम् । गच्छन्ति । समनम् । न । योषाः । ताभिः । सयुक् । सरथम् । देवः । ईयते । अस्य । विश्वस्य । भुवनस्य । राजा ॥sam | pra | īrate | anu | vātasya | vi-sthāḥ | ā | enam | gacchanti | samanam | na | yoṣāḥ | tābhiḥ | sa-yuk | sa-ratham | devaḥ | īyate | asya | viśvasya | bhuvanasya | rājā

सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / sam (preverb)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / pra (preverb)
ईरतेthey set in motion / they are impelled
ईरते:
TypeVerb
Rootईर् (ईरणे) / īr
अनुalong, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) / anu
वातस्यof the wind
वातस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) / vāta
विष्ठाःtracks, paths, traces
विष्ठाः:
कर्तृ (with ईरते)
TypeNoun
Rootविष्ठा (प्रातिपदिक) / viṣṭhā
एनम्him
एनम्:
कर्म (with गच्छन्ति)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / etad
गच्छन्तिthey go, they follow
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम् (गत्यर्थे) / gam
समनम्the meeting-place, the common gathering
समनम्:
कर्म/गत्यर्थ-लक्ष्य (goal of motion)
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक) / samana
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय) / na
योषाःwomen, maidens
योषाः:
कर्तृ (with गच्छन्ति)
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक) / yoṣā
ताभिःwith those (fem.)
ताभिः:
करण (instrument/association)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / tad
सयुक्yoked together, joined
सयुक्:
TypeAdjective
Rootसयुज् (प्रातिपदिक; from √युज्) / sayuj
सरथम्chariot (as a vehicle), car
सरथम्:
कर्म (with ईयते)
TypeNoun
Rootसरथ (प्रातिपदिक) / saratha
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (with ईयते)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) / deva
ईयतेgoes, moves
ईयते:
TypeVerb
Rootइ (गत्यर्थे) / i
अस्यof this, of him
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / idam
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक) / viśva
भुवनस्यof the world, of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; from √भू) / bhuvana
राजाking, ruler
राजा:
कर्तृ/विशेषण (देवः का विशेषण/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) / rājan