Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.168

Rishi: Not securely determinable from supplied text alone.
Devata: Vāta (with apām sakhā and ṛta associations)
Chandas: Likely Triṣṭubh (confirm by scan).

अन्तरिक्षे पथिभिरीयमानो न नि विशते कतमच्चनाहः । अपां सखा प्रथमजा ऋतावा क्व स्विज्जातः कुत आ बभूव ॥

अ॒न्तरि॑क्षे प॒थिभि॒रीय॑मानो॒ न नि वि॑शते कत॒मच्च॒नाह॑: । अ॒पां सखा॑ प्रथम॒जा ऋ॒तावा॒ क्व॑ स्विज्जा॒तः कुत॒ आ ब॑भूव ॥

antárikṣe pathíbhir ī́yamāno ná ní viśate katamáccanáh | apā́ṁ sákhā prathamajā́ ṛtā́vā kvà svíj jā́taḥ kúta ā́ babhūva ||

Moving on paths in the mid-world, he rests not on any day at all. Friend of the Waters, first-born, keeper of the Truth—where indeed was he born, from where has he come into being?

अ॒न्तरि॑क्षे । प॒थिऽभिः । ईय॑मानः । न । नि । वि॒श॒ते॒ । क॒त॒मत् । च॒न । अह॒रिति॑ । अ॒पाम् । सखा॑ । प्र॒थ॒म॒ऽजाः । ऋ॒तऽवा॑ । क्व॑ । स्वि॒त् । जा॒तः । कुतः॑ । आ । ब॒भू॒व॒ ॥अन्तरिक्षे । पथिभिः । ईयमानः । न । नि । विशते । कतमत् । चन । अहरिति । अपाम् । सखा । प्रथमजाः । ऋतवा । क्व । स्वित् । जातः । कुतः । आ । बभूव ॥antarikṣe | pathi-bhiḥ | īyamānaḥ | na | ni | viśate | katamat | cana | ahariti | apām | sakhā | prathama-jāḥ | ṛta-vā | kva | svit | jātaḥ | kutaḥ | ā | babhūva

अन्तरिक्षेin the mid-air, in the atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
पथिभिःby/with paths, along paths
पथिभिः:
करण
TypeNoun
Rootपथि/पथिन् (प्रातिपदिक; ‘path’)
ईयमानःgoing, moving
ईयमानः:
कर्ता
TypeVerb (participle)
Rootइ/ई (धातु ‘to go’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
निdown, into
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
विशतेenters
विशते:
TypeVerb
Rootविश् (धातु ‘to enter’)
कतमःwhich (one)?
कतमः:
कर्ता (प्रश्नवाचक)
TypePronoun/Adjective
Rootकतम (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चनeven, at all
चन:
TypeIndeclinable
Rootचन
अहःday
अहः:
अधिकारण (कालवाचक)
TypeNoun
Rootअहन्/अह (प्रातिपदिक ‘day’)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक ‘water’)
सखाfriend
सखा:
कर्ता
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
प्रथमजाःfirst-born
प्रथमजाः:
विशेषण (सखा-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथमजा (प्रातिपदिक; ‘first-born’)
ऋतावाtruth-ordered, possessing ṛta
ऋतावा:
विशेषण (सखा-विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक; ‘possessing ṛta’)
क्वwhere?
क्व:
TypeIndeclinable
Rootक्व
स्वित्indeed? pray?
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
जातःborn
जातः:
कर्ता (सखा-सम्बन्धी)
TypeVerb (participle)
Rootजन् (धातु ‘to be born’)
कुतःfrom where?
कुतः:
अपादान (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकुतः
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
बभूवhas become, came to be
बभूव:
TypeVerb
Rootभू (धातु ‘to be, become’)