Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.161

Rishi: As above: late Maṇḍala 10 āyuṣya/protection tradition; specific r̥ṣi attribution uncertain in common listings.
Devata: Indrāgnī, Savitṛ, Bṛhaspati (a coalition of powers for restoration and right increase).
Chandas: Mixed/late Tr̥ṣṭubh-Jagatī tendencies; needs pada-count verification for strict meter.

शतं जीव शरदो वर्धमानः शतं हेमन्ताञ्छतमु वसन्तान् । शतमिन्द्राग्नी सविता बृहस्पतिः शतायुषा हविषेमं पुनर्दुः ॥

श॒तं जी॑व श॒रदो॒ वर्ध॑मानः श॒तं हे॑म॒न्ताञ्छ॒तमु॑ वस॒न्तान् । श॒तमि॑न्द्रा॒ग्नी स॑वि॒ता बृह॒स्पति॑: श॒तायु॑षा ह॒विषे॒मं पुन॑र्दुः ॥

śatáṃ jīva śarádo várdhamānaḥ śatáṃ hemantāñ chatám u vasantān | śatám indrāgnī savitā bṛ́haspátiḥ śatāyuṣā havíṣe máṃ punar duḥ ||

Live a hundred autumns, growing ever in increase; a hundred winters, and a hundred springs. Let Indra-Agni, Savitṛ, and Bṛhaspati restore him again and again by the oblation of a hundredfold life—renewing the course of his being.

श॒तम् । जी॒व॒ । श॒रदः॑ । वर्ध॑मानः । श॒तम् । हे॒म॒न्तान् । श॒तम् । ऊँ॒ इति॑ । व॒स॒न्तान् । श॒तम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑ । स॒वि॒ता । बृह॒स्पतिः॑ । श॒तऽआ॑युषा । ह॒विषा॑ । इ॒मम् । पुनः॑ । दुः॒ ॥शतम् । जीव । शरदः । वर्धमानः । शतम् । हेमन्तान् । शतम् । ऊँ इति । वसन्तान् । शतम् । इन्द्राग्नी इति । सविता । बृहस्पतिः । शतआयुषा । हविषा । इमम् । पुनः । दुः ॥śatam | jīva | śaradaḥ | vardhamānaḥ | śatam | hemantān | śatam | oṃ iti | vasantān | śatam | indrāgnī iti | savitā | bṛhaspatiḥ | śata-āyuṣā | haviṣā | imam | punaḥ | duḥ

शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (आयुषः परिमाण-निर्देशः)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
जीवlive!
जीव:
(अध्याहृत) कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√जीव् (जीवँ प्राणधारणे)
शरदःautumns (years)
शरदः:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
वर्धमानःgrowing, increasing
वर्धमानः:
कर्तृ-विशेषणम् (त्वम्)
TypeParticiple (adjectival)
Root√वृध् (वृधँ वर्धने)
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
हेमन्तान्winters
हेमन्तान्:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun
Rootहेमन्त (प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
and, also
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
वसन्तान्springs
वसन्तान्:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun
Rootवसन्त (प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (काल-परिमाणः)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीIndra and Agni
इन्द्राग्नी:
कर्ता (देवताः)
TypeNoun (dual deity-compound)
Rootइन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
सविताSavitar
सविता:
कर्ता
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
शतायुषाwith a hundred-year lifespan
शतायुषा:
करण
TypeAdjective
Rootशत + आयुस् (बहुव्रीहि-समास प्रातिपदिक: शतायुस्)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
इमम्this (person)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
पुनःagain, back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
दुःmay they give (restore)
दुः:
क्रिया (कर्तृभिः इन्द्राग्नि-सविता-बृहस्पतिभिः)
TypeVerb
Root√दा (डुदाञ् दाने) / Vedic: √दु (दाने) as injunctive/aorist base