Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.160

Rishi: Śvātrya tradition (by hymn context)
Devata: Indra (Maghavā)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

अनुस्पष्टो भवत्येषो अस्य यो अस्मै रेवान्न सुनोति सोमम् । निररत्नौ मघवा तं दधाति ब्रह्मद्विषो हन्त्यनानुदिष्टः ॥

अनु॑स्पष्टो भवत्ये॒षो अ॑स्य॒ यो अ॑स्मै रे॒वान्न सु॒नोति॒ सोम॑म् । निर॑र॒त्नौ म॒घवा॒ तं द॑धाति ब्रह्म॒द्विषो॑ ह॒न्त्यना॑नुदिष्टः ॥

ánuspaṣṭo bhavaty eṣó asyá yó asmai revā́n ná sunóti sómam | nír aratnáu maghávā táṃ dadhāti brahmadvíṣo hánty anā́nudiṣṭaḥ ||

Clearly marked out is he who, though wealthy, does not press Soma for Indra. The bounteous Lord casts him out into barrenness; and, unbidden, he smites the haters of the sacred Word.

अनु॑ऽस्पष्टः । भ॒व॒ति॒ । ए॒षः । अ॒स्य॒ । यः । अ॒स्मै॒ । रे॒वान् । न । सु॒नोति॑ । सोम॑म् । निः । अ॒र॒त्नौ । म॒घऽवा॑ । तम् । द॒धा॒ति॒ । ब्र॒ह्म॒ऽद्विषः॑ । ह॒न्ति॒ । अन॑नुऽदिष्टः ॥अनुस्पष्टः । भवति । एषः । अस्य । यः । अस्मै । रेवान् । न । सुनोति । सोमम् । निः । अरत्नौ । मघवा । तम् । दधाति । ब्रह्मद्विषः । हन्ति । अननुदिष्टः ॥anu-spaṣṭaḥ | bhavati | eṣaḥ | asya | yaḥ | asmai | revān | na | sunoti | somam | niḥ | aratnau | magha-vā | tam | dadhāti | brahma-dviṣaḥ | hanti | ananu-diṣṭaḥ

अनुस्पष्टःclearly manifest, evident
अनुस्पष्टः:
Kartā (विधेय-विशेषणः) / कर्तृपद-विशेषण
TypeAdjective
Rootअनु-√स्पश् (स्पष्ट ‘स्पष्ट/प्रकट’ < √स्पश् ‘स्पर्श/अनुभव’)
भवतिbecomes, is
भवति:
(अकर्मक) —
TypeVerb
Root√भू
एषःthis (man)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रेवान्wealthy, possessing riches
रेवान्:
Kartā (यः… का विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरेवत् (प्रातिपदिक; ‘धनवान्/समृद्ध’)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सुनोतिpresses, extracts
सुनोति:
— (कर्मसहित)
TypeVerb
Root√सु (सवने/प्रसवे; ‘सोमं सुनोति’ = press/extract)
सोमम्Soma (the pressed offering)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
निःout, away; utterly
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः/निर् (उपसर्ग/अव्यय)
अरत्नौin a handless/powerless state
अरत्नौ:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअरत्नि (प्रातिपदिक; ‘अ-रत्नि’ = without forearm/hand; hence ‘handless, powerless’)
मघवाMaghavan (Indra, the bountiful)
मघवा:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दधातिputs, places, sets
दधाति:
— (कर्मसहित)
TypeVerb
Root√धा
ब्रह्मद्विषःthe Brahman-hater (enemy of prayer/priests)
ब्रह्मद्विषः:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + द्विष् (समासः; ‘ब्रह्म-द्विष्’ = hater of sacred word/priests)
हन्तिstrikes, kills
हन्ति:
— (कर्मसहित)
TypeVerb
Root√हन्
अनानुदिष्टःnot indicated, unappointed (one)
अनानुदिष्टः:
Kartā (हन्ति इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootअन्- + अनु-√दिश् (कृदन्त; ‘अनानुदिष्ट’ = not pointed out/unspecified; PPP)