HomeRig VedaMandala 10Sukta 16Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.16

Rishi: RV 10.16 funerary seer (traditional attribution variable).
Devata: Agni and Soma (protective/transmutative powers).
Chandas: Triṣṭubh.

यत्ते कृष्णः शकुन आतुतोद पिपीलः सर्प उत वा श्वापदः । अग्निष्टद्विश्वादगदं कृणोतु सोमश्च यो ब्राह्मणाँ आविवेश ॥

यत्ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः । अ॒ग्निष्टद्वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णाँ आ॑वि॒वेश॑ ॥

yát te kṛṣṇáḥ śakuná ā́tutoda pipī́laḥ sárpa utá vā́ śvā́padaḥ | agníṣ tád viśvā́d agádaṃ kṛṇotu sómaś ca yó brāhmaṇā́m ā́viveśa ||

Whatever dark bird has struck you, whatever ant, serpent, or wild-beast—may Agni make that wholly a non-poison, and Soma too, who enters into the Brahman-force: let the assault of the obscure be annulled into harmlessness.

यत् । ते॒ । कृ॒ष्णः । श॒कु॒नः । आ॒ऽतु॒तोद॑ । पि॒पी॒लः । स॒र्पः । उ॒त । वा॒ । श्वाप॑दः । अ॒ग्निः । तत् । वि॒श्व॒ऽअत् । अ॒ग॒दम् । कृ॒णो॒तु॒ । सोमः॑ । च॒ । यः । ब्रा॒ह्म॒णान् । आ॒ऽवि॒वेश॑ ॥यत् । ते । कृष्णः । शकुनः । आतुतोद । पिपीलः । सर्पः । उत । वा । श्वापदः । अग्निः । तत् । विश्वअत् । अगदम् । कृणोतु । सोमः । च । यः । ब्राह्मणान् । आविवेश ॥yat | te | kṛṣṇaḥ | śakunaḥ | ātutoda | pipīlaḥ | sarpaḥ | uta | vā | śvāpadaḥ | agniḥ | tat | viśva-at | agadam | kṛṇotu | somaḥ | ca | yaḥ | brāhmaṇān | āviveśa

यत्whatever / that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यद्-तद्-सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृष्णःblack; dark (one)
कृष्णः:
कर्तृ (with implied verb ‘अस्ति/भवति’ in relative clause)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
शकुनःbird
शकुनः:
कर्तृ (agent among the possible harmers)
TypeNoun
Rootशकुन (प्रातिपदिक)
आतुतोदhas struck/pierced (pecked)
आतुतोद:
क्रिया (relative clause action: ‘has pierced/pecked’)
TypeVerb (finite)
Root√तुद् (तुद्) with preverb आ-; reduplicated/intensive stem आतुतोद-
पिपीलःant
पिपीलः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपिपील (प्रातिपदिक)
सर्पःsnake
सर्पः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
उतand / also
उत:
समुच्चय/विकल्प-सूचक
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
वाor
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
श्वापदःwild beast / beast of prey
श्वापदः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्वापद (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (object of ‘कृणोतु’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वात्from all
विश्वात्:
अपादान
TypeAdjective (ablatival)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अगदंremedy; antidote
अगदं:
कर्म (predicate-object: ‘a remedy/antidote’)
TypeNoun
Rootअगद (प्रातिपदिक)
कृणोतुmay (he) make
कृणोतु:
क्रिया
TypeVerb (finite)
Root√कृ (कृञ्) निर्माणे
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
यःwho
यः:
कर्तृ (relative pronoun for Soma)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्राह्मणान्the Brahmins
ब्राह्मणान्:
कर्म (object of ‘आविवेश’)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
आविवेशhas entered / pervaded
आविवेश:
क्रिया
TypeVerb (finite)
Root√विश् (विश्) प्रवेशने with preverb आ-