HomeRig VedaMandala 10Sukta 16Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.16

Rishi: RV 10.16 funerary seer (traditional attribution variable).
Devata: Agni Jātavedas.
Chandas: Triṣṭubh.

अजो भागस्तपसा तं तपस्व तं ते शोचिस्तपतु तं ते अर्चिः । यास्ते शिवास्तन्वो जातवेदस्ताभिर्वहैनं सुकृतामु लोकम् ॥

अ॒जो भा॒गस्तप॑सा॒ तं त॑पस्व॒ तं ते॑ शो॒चिस्त॑पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः । यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वो॑ जातवेद॒स्ताभि॑र्वहैनं सु॒कृता॑मु लो॒कम् ॥

ajó bhāgás tápasā táṃ tapasva táṃ te śócīs tapatu táṃ te arcíḥ | yā́s te śivā́s tanvò jā́tavedas tā́bhir vahainaṃ sukṛ́tām u lokám ||

The unaging portion—by tapas, kindle and intensify it; let your flame and your radiant ray heat it into purity. O Jātavedas, by those your gracious forms of force, carry him to the world of the well-made (the true doers).

अ॒जः । भा॒गः । तप॑सा॒ । तम् । त॒प॒स्व॒ । तम् । ते॒ । शो॒चिः । त॒प॒तु॒ । तम् । ते॒ । अ॒र्चिः । याः । ते॒ । शि॒वाः । त॒न्वः॑ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । ताभिः॑ । व॒ह॒ । ए॒न॒म् । सु॒ऽकृता॑म् । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् ॥अजः । भागः । तपसा । तम् । तपस्व । तम् । ते । शोचिः । तपतु । तम् । ते । अर्चिः । याः । ते । शिवाः । तन्वः । जातवेदः । ताभिः । वह । एनम् । सुकृताम् । ऊँ इति । लोकम् ॥ajaḥ | bhāgaḥ | tapasā | tam | tapasva | tam | te | śociḥ | tapatu | tam | te | arciḥ | yāḥ | te | śivāḥ | tanvaḥ | jāta-vedaḥ | tābhiḥ | vaha | enam | su-kṛtām | oṃ iti | lokam

अजःthe (unborn) one; the goat (epithet)
अजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
भागःportion, share
भागः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक) < √भज् (to share, allot)
तपसाwith heat/austerity
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) < √तप् (to heat, practice austerity)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तपस्वheat/burn (him)!
तपस्व:
(आज्ञा) क्रिया
TypeVerb
Root√तप्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)
शोचिःflame, blaze
शोचिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
तपतुlet it burn/heat
तपतु:
(आज्ञा) क्रिया
TypeVerb
Root√तप्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
अर्चिःray, flame
अर्चिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
शिवाःauspicious, kindly
शिवाः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
तन्वःbodies, forms
तन्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, knower of births)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वहcarry!
वह:
(आज्ञा) क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (to carry)
एनम्this one, him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/इदम्-प्रत्ययात्मक सर्वनाम (एनद्)
सुकृताम्of the well-doers / of the meritorious (deeds/people)
सुकृताम्:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootसुकृत (प्रातिपदिक; ‘well-done, meritorious’)
indeed, just
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकम्world, realm
लोकम्:
कर्म (गन्तव्य-देशः)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)