HomeRig VedaMandala 10Sukta 16Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.16

Rishi: Vasiṣṭha (traditional; variable)
Devata: Agni (purifier) with restorative nature-forces implied
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī mixture possible; verify

यं त्वमग्ने समदहस्तमु निर्वापया पुनः । कियाम्ब्वत्र रोहतु पाकदूर्वा व्यल्कशा ॥

यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुन॑: । कि॒याम्ब्वत्र॑ रोहतु पाकदू॒र्वा व्य॑ल्कशा ॥

yaṃ tvam agne sa॒m-adahaḥ tam oṃ iti niḥ vāpaya punaḥ | kiyāmbu atra rohatu pāka-dūrvā vi-alkaśā ||

Whom you have burned wholly, O Agni, that one release again—let him be laid down anew. Let the waters here arise; let the healing grasses grow, unwithering—so the being may recover its wholeness after the passage.

यम् । त्वम् । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽअद॑हः । तम् । ऊँ॒ इति॑ । निः । वा॒प॒य॒ । पुन॒रिति॑ । कि॒याम्बु॑ । अत्र॑ । रो॒ह॒तु॒ । पा॒क॒ऽदू॒र्वा । विऽअ॑ल्कशा ॥यम् । त्वम् । अग्ने । सम्अदहः । तम् । ऊँ इति । निः । वापय । पुनरिति । कियाम्बु । अत्र । रोहतु । पाकदूर्वा । विअल्कशा ॥yam | tvam | agne | sam-adahaḥ | tam | oṃ iti | niḥ | vāpaya | punariti | kiyāmbu | atra | rohatu | pāka-dūrvā | vi-alkaśā

यम्whom / which
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
अदहःyou burned
अदहः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निःout, away
निः:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनिस्/निः (उपसर्ग)
वापयwaft/blow (it) out
वापय:
क्रिया
TypeVerb
Rootवा (धातु; ‘to blow/waft’) → causative stem वापय-
पुनःagain, back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
कियाम्how much? / how great?
कियाम्:
कर्तृ
TypeInterrogative (quantifier)
Rootकियन्त्/कियत् (प्रश्न-प्रातिपदिक; ‘how much?’)
अम्बुwater
अम्बु:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
रोहतुlet it grow / may it sprout
रोहतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुह् (धातु)
पाकदूर्वाthe ‘pāka-dūrvā’ grass (a kind of sacred grass)
पाकदूर्वा:
कर्तृ
TypeNoun (compound)
Rootपाक-दूर्वा (समास; दूर्वा ‘grass’ + पाक ‘ripening/cooking’)
व्यल्कशाspreading/branching; tufted (as grass)
व्यल्कशा:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootवि-अल्कशा (समास/उपसर्गयुक्त विशेषण; अल्कशा ‘hairy/tufted’)