HomeRig VedaMandala 10Sukta 16Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.16

Rishi: Vasiṣṭha (traditional; see Anukramaṇī variants)
Devata: Agni (as Kravyavāhana) with Pitṛs and Devas as recipients
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by metrical count)

यो अग्निः क्रव्यवाहनः पितॄन्यक्षदृतावृधः । प्रेदु हव्यानि वोचति देवेभ्यश्च पितृभ्य आ ॥

यो अ॒ग्निः क्र॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन्यक्ष॑दृता॒वृध॑: । प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ ॥

yo a॒gniḥ kravya-vāhanaḥ pitṝn yakṣad ṛta-vṛdhaḥ | pra it oṃ iti havyāni vocati devebhyaś ca pitṛ-bhya ā ||

That Agni who bears the mortal offering, increaser of the Right, shall sacrifice to the Fathers; and he proclaims the oblations forward—to the Gods and also to the Fathers, calling them hither.

यः । अ॒ग्निः । क्र॒व्य॒ऽवाह॑नः । पि॒तॄन् । यक्ष॑त् । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ । प्र । इत् । ऊँ॒ इति॑ । ह॒व्यानि॑ । वो॒च॒ति॒ । दे॒वेभ्यः॑ । च॒ । पि॒तृऽभ्यः॑ । आ ॥यः । अग्निः । क्रव्यवाहनः । पितॄन् । यक्षत् । ऋतवृधः । प्र । इत् । ऊँ इति । हव्यानि । वोचति । देवेभ्यः । च । पितृभ्यः । आ ॥yaḥ | agniḥ | kravya-vāhanaḥ | pitṝn | yakṣat | ṛta-vṛdhaḥ | pra | it | oṃ iti | havyāni | vocati | devebhyaḥ | ca | pitṛ-bhyaḥ | ā

यःwho, which
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्निः इत्यस्य) / कर्तृ-निर्देशक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ (वोचति) / सम्बन्धः (यः)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
क्रव्यवाहनःthe carrier of flesh (funeral fire)
क्रव्यवाहनः:
विशेषण (अग्निः) / कर्तृ-विशेषक
TypeAdjective (compound epithet)
Rootक्रव्य-वाहन- (समासः; वाहन < √वह्)
पितॄन्the Fathers, ancestors
पितॄन्:
कर्म (अक्षत्)
TypeNoun
Rootपितृ- (प्रातिपदिक)
अक्षत्consumed, devoured
अक्षत्:
क्रिया (कर्तृ: अग्निः; कर्म: पितॄन्)
TypeVerb
Root√क्षद् (क्षद्/क्षदति ‘to eat, consume’)
ऋतावृधःincreased by ṛta / thriving through cosmic order
ऋतावृधः:
विशेषण (अग्निः)
TypeAdjective (kṛdanta compound)
Rootऋत-आ-वृध- (कृदन्त-समासः; वृध < √वृध् ‘to grow/increase’)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (एदु/वोचति-प्रवृत्तिः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
एदुindeed, now
एदु:
निपात (उद्बोधन/प्रेरणा; ‘indeed/now’)
TypeIndeclinable
Rootइद्/एद् (निपात; वैदिक)
हव्यानिoblations, offerings
हव्यानि:
कर्म (वोचति)
TypeNoun
Rootहव्य- (प्रातिपदिक)
वःto you / for you (your)
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (वोचति—‘to/for you’; contextually addressees)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोचतिspeaks, proclaims
वोचति:
क्रिया (कर्तृ: अग्निः; कर्म: हव्यानि)
TypeVerb
Root√वच् (to speak, proclaim)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान (वोचति/प्रेषणार्थः—‘to the gods’)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पितृभ्यःto the Fathers (ancestors)
पितृभ्यः:
सम्प्रदान (वोचति/प्रेषणार्थः—‘to the Fathers’)
TypeNoun
Rootपितृ- (प्रातिपदिक)
hither, unto; (emphatic)
:
क्रियाविशेषण/दिशा-निर्देशक (आ- ‘hither, unto’; sentence-final emphatic)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)