Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.154

Devata: The accomplished ones (tapasvins) in the Yama/Pitṛ context; implicitly Yama as guide across the hymn

तपसा ये अनाधृष्यास्तपसा ये स्वर्ययुः । तपो ये चक्रिरे महस्ताँश्चिदेवापि गच्छतात् ॥

तप॑सा॒ ये अ॑नाधृ॒ष्यास्तप॑सा॒ ये स्व॑र्य॒युः । तपो॒ ये च॑क्रि॒रे मह॒स्ताँश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात् ॥

tápasā yé anādhṛ́ṣyās tápasā yé svàr yayúḥ | tápo yé cakriré máhas tā́ṃś cid evā́pi gacchatāt ||

Let him go indeed to those who by tapas are unassailable, who by tapas have gone to the Sun-world, who by tapas have fashioned the Vast: to them let him attain.

तप॑सा । ये । अ॒ना॒धृ॒ष्याः । तप॑सा । ये । स्वः॑ । य॒युः । तपः॑ । ये । च॒क्रि॒रे । महः॑ । तान् । चि॒त् । ए॒व । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥तपसा । ये । अनाधृष्याः । तपसा । ये । स्वः । ययुः । तपः । ये । चक्रिरे । महः । तान् । चित् । एव । अपि । गच्छतात् ॥tapasā | ye | ānādhṛṣyāḥ | tapasā | ye | svaḥ | yayuḥ | tapaḥ | ye | cakrire | mahaḥ | tān | cit | eva | api | gacchatāt

तपसाby/with austerity, by tapas
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) < √तप् (तप् ‘तप्/उष्णीकरणे, तपस्या’)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनाधृष्याःunassailable, unconquerable
अनाधृष्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य (प्रातिपदिक; न- + आ-√धृष् ‘धर्षणे/अभिभवे’ → ‘अधृष्य’ ‘to be overpowered’)
तपसाby austerity
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) < √तप्
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वर्ययुःheaven-going, going to the sun/heaven
स्वर्ययुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्वर्ययु (प्रातिपदिक; स्वर् ‘स्वर्ग/प्रकाश’ + ययु ‘going’ < √या ‘गत्यर्थ’)
तपःtapas (austerity)
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) < √तप्
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रिरेthey have done/made, they performed
चक्रिरे:
TypeVerb
Root√कृ (करणे) — वैदिक आत्मनेपद-परस्मैपदभेदेषु; लिट्
महत्the great (deed/thing), greatness
महत्:
Karma
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like
Rootमहत् (प्रातिपदिक) < √मह् ‘वृद्धौ/महत्त्वे’
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
एवjust, precisely
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
गच्छतात्let him go/attain (may he reach)
गच्छतात्:
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थ)