HomeRig VedaMandala 10Sukta 15Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.15

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Agni (as carrier) together with Pitṛs (kavyāḥ pitaraḥ)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ये तातृषुर्देवत्रा जेहमाना होत्राविदः स्तोमतष्टासो अर्कैः । आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ्सत्यैः कव्यैः पितृभिर्घर्मसद्भिः ॥

ये ता॑तृ॒षुर्दे॑व॒त्रा जेह॑माना होत्रा॒विद॒: स्तोम॑तष्टासो अ॒र्कैः । आग्ने॑ याहि सुवि॒दत्रे॑भिर॒र्वाङ्स॒त्यैः क॒व्यैः पि॒तृभि॑र्घर्म॒सद्भि॑: ॥

yé tātṛṣúr devatrā́ jéhamānā hotrā-vídaḥ stóma-taṣṭāso arkáiḥ | ā́gne yāhi suvidátrebhir arvā́ṅ satyáiḥ kavyáiḥ pitṛ́bhir gharmasádbhiḥ ||

Those who have grown strong toward the gods, ardent in movement, knowers of the offering-word, who have fashioned hymns with inspired chants—O Agni, come hither with the well-finding, true, seer-ancestors who sit by the glowing heat.

ये । त॒तृ॒षुः । दे॒व॒त्रा । जेह॑मानाः । हो॒त्रा॒ऽविदः॑ । स्तोम॑ऽतष्टासः । अ॒र्कैः । आ । अ॒ग्ने॒ । या॒हि॒ । सु॒ऽवि॒दत्रे॑भिः । अ॒र्वाङ् । स॒त्यैः । क॒व्यैः । पि॒तृऽभिः॑ । घ॒र्म॒सत्ऽभिः॑ ॥ये । ततृषुः । देवत्रा । जेहमानाः । होत्राविदः । स्तोमतष्टासः । अर्कैः । आ । अग्ने । याहि । सुविदत्रेभिः । अर्वाङ् । सत्यैः । कव्यैः । पितृभिः । घर्मसत्भिः ॥ye | tatṛṣuḥ | devatrā | jehamānāḥ | hotrāvidaḥ | stoma-taṣṭāsaḥ | arkaiḥ | ā | agne | yāhi | su-vidatrebhiḥ | arvāṅ | satyaiḥ | kavyaiḥ | pitṛ-bhiḥ | gharmasat-bhiḥ

येwho (those who)
ये:
कर्तृ (सम्बन्धः—यः-तद्) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
ततृषुःhave become eager / have thirsted (for)
ततृषुः:
क्रिया (कर्तृ = ये)
TypeVerb
Root√तृष् (तृषा) / √तृप्? (वैदिक रूप: ततृषुः = तृप्/तृष् ‘तृप्त/तृषित’ भाव)
देवत्राtowards the gods; in the divine way
देवत्रा:
अधिकरण/दिशा-निर्देश (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदेव + त्रा (अव्ययीभाव)
जेहमानाmoving/restless; hastening
जेहमाना:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Root√जिह्/√जिहे? (वैदिक: √जिह् ‘कम्पने/चलने’ → जेहमान) अथवा √जिह् ‘to move to and fro’
होत्राविदःknowers of the Hotṛ-priesthood/office
होत्राविदः:
कर्तृ-विशेषण (ये)
TypeNoun (agent) / Adjective
Rootहोत्रा + विद् (प्रातिपदिक: होत्रा-विद् ‘होत्रा जानन्ति’)
स्तोमतष्टासःfashioners of hymns (praise-makers)
स्तोमतष्टासः:
कर्तृ-विशेषण (ये)
TypeNoun (agent) / Adjective
Rootस्तोम + तष्ट (√तक्ष् ‘तक्षणे/निर्माणे’ → तष्ट ‘fashioned’)
अर्कैःwith hymns/verses
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
hither; forth
:
क्रियाविशेषण (आ-गमनार्थ)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
याहिcome; go (hither)
याहि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√या (गतौ)
सुविदत्रेभिःwith the good givers/benefactors
सुविदत्रेभिः:
सह/करण (याहि—केन/कैः सह)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुविदत्र (सु + विदत्र; ‘good bestowers/knowers’—वैदिक विशेषण)
अर्वाङ्hitherward; towards us
अर्वाङ्:
दिशा-निर्देश (याहि)
TypeIndeclinable/Adverb (directional)
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)
सत्यैःwith the true ones
सत्यैः:
विशेषण (कव्यैः/पितृभिः)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
कव्यैःwith the inspired/poet-like (ancestors)
कव्यैः:
विशेषण (पितृभिः)
TypeAdjective
Rootकव्य (प्रातिपदिक; ‘कवि-सम्बन्धि/कविभ्यः प्रिय’ → पितृविशेषण)
पितृभिःwith the Fathers (ancestors)
पितृभिः:
सह (याहि—पितृभिः सह)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
घर्मसद्भिःwith those seated at the gharmá (hot drink/oblation)
घर्मसद्भिः:
विशेषण (पितृभिः)
TypeAdjective (compound)
Rootघर्म + सद् (√सद् ‘आसीदने/निवासे’ → सद् ‘sitting/abiding’)