Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.148

Devata: Indra

अर्यो वा गिरो अभ्यर्च विद्वानृषीणां विप्रः सुमतिं चकानः । ते स्याम ये रणयन्त सोमैरेनोत तुभ्यं रथोळ्ह भक्षैः ॥

अ॒र्यो वा॒ गिरो॑ अ॒भ्य॑र्च वि॒द्वानृषी॑णां॒ विप्र॑: सुम॒तिं च॑का॒नः । ते स्या॑म॒ ये र॒णय॑न्त॒ सोमै॑रे॒नोत तुभ्यं॑ रथोळ्ह भ॒क्षैः ॥

aryó vā gíro abhy-àrca vidvā́n ṛṣī́ṇāṃ vípraḥ su-matíṃ cakā́naḥ | té syā́ma yé raṇáyanta sómair enótá túbhyaṃ rathóḷha bhakṣáiḥ ||

O noble one, chant forth the words; knowing, a seer among seers, delighting in the right thought. May we be those who gladden thee with Soma, and also with the offerings that nourish thee, O bearer-on-the-chariot: so the mutual joy may be established.

अ॒र्यः । वा॒ । गिरः॑ । अ॒भि । अ॒र्च॒ । वि॒द्वान् । ऋषी॑णाम् । विप्रः॑ । सु॒ऽम॒तिम् । च॒का॒नः । ते । स्या॒म॒ । ये । र॒णय॑न्त । सोमैः॑ । ए॒ना । उ॒त । तुभ्य॑म् । र॒थ॒ऽओ॒ळ्ह॒ । भ॒क्षैः ॥अर्यः । वा । गिरः । अभि । अर्च । विद्वान् । ऋषीणाम् । विप्रः । सुमतिम् । चकानः । ते । स्याम । ये । रणयन्त । सोमैः । एना । उत । तुभ्यम् । रथओळ्ह । भक्षैः ॥aryaḥ | vā | giraḥ | abhi | arca | vidvān | ṛṣīṇām | vipraḥ | su-matim | cakānaḥ | te | syāma | ye | raṇayanta | somaiḥ | enā | uta | tubhyam | ratha-oḷha | bhakṣaiḥ

अ॒र्यःthe noble one (Arya)
अ॒र्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
वाor / indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) < √गॄ/गॢ (to sing/speak)
अभ्यर्चpraise (him) / worship
अभ्यर्च:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ) + अभि
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Root√विद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऋषीणाम्of the seers
ऋषीणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
विप्रःthe inspired poet, sage
विप्रः:
कर्तृ (अ॒र्यः इत्यस्य समनाधिकरण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
सुमतिम्good thought, favor, benevolence
सुमतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु- + मति (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चकानःrejoicing, delighting (in)
चकानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Root√कन्/कण् (कान्तौ/तुष्टौ; वैदिक) → चकान (कृदन्त)
तेwe / those (here: ‘we’)
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
रणयन्तthey delight / gladden
रणयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√रण्/√रम् (to delight/please; वैदिक ‘to gladden’)
सोमैःwith soma (draughts)
सोमैः:
करण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
एनःsin, guilt, offense
एनः:
कर्म (अर्थतः ‘पापम्/दोषम्’—निवार्य/हन्तव्य)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
रथोळ्हO chariot-bearer / chariot-driving one
रथोळ्ह:
सम्बोधन/कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun/Adjective
Rootरथ- + ओळ्ह (√वह्/√उह् ‘to carry’; वैदिक) → रथोळ्ह (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक)
भक्षैःwith portions/offerings (food-shares)
भक्षैः:
करण
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक) < √भक्ष् (भक्षणे)