Mantra 2
Sukta 10.145
Devata: Oṣadhi (Uttāna-parṇā as addressed plant-power)
Samhita Patha (Devanagari)
उत्तानपर्णे सुभगे देवजूते सहस्वति । सपत्नीं मे परा धम पतिं मे केवलं कुरु ॥
Samhita Patha (IAST)
उत्ता॑नपर्णे॒ सुभ॑गे॒ देव॑जूते॒ सह॑स्वति । स॒पत्नीं॑ मे॒ परा॑ धम॒ पतिं॑ मे॒ केव॑लं कुरु ॥
Transliteration
uttā́na-parṇe súbhage déva-jūte sáhasvati | sapátnīṃ me párā dhama pátim me kévalaṃ kuru ||
Translation
O Wide-leaf, O fortunate one, impelled by the gods, O mighty force: blow away my rival division; make the lord of my being wholly mine—single and undivided.
Padapatha (Word Analysis)
उत्ता॑नऽपर्णे । सुऽभ॑गे । देव॑ऽजूते । सह॑स्वति । स॒ऽपत्नी॑म् । मे॒ । परा॑ । ध॒म॒ । पति॑म् । मे॒ । केव॑लम् । कु॒रु॒ ॥उत्तानपर्णे । सुभगे । देवजूते । सहस्वति । सपत्नीम् । मे । परा । धम । पतिम् । मे । केवलम् । कुरु ॥uttāna-parṇe | su-bhage | deva-jūte | sahasvati | sa-patnīm | me | parā | dhama | patim | me | kevalam | kuru
Word by Word
उत्ता॑नपर्णेO broad-/outspread-leaved (one)
उत्ता॑नपर्णे:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootउत्तान-पर्ण (प्रातिपदिक) < उत्तान (उद्+तान ‘to stretch out’) + पर्ण
सुभ॑गेO fortunate/auspicious one
सुभ॑गे:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसु-भग (प्रातिपदिक)
देव॑जूतेO god-impelled / urged by the gods
देव॑जूते:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootदेव-जूत (प्रातिपदिक) < देव + जूत ‘impelled/urged’ (PPP from √जु/जव् ‘to impel, speed’)
सह॑स्वतिO mighty one / possessing strength
सह॑स्वति:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसहस्-वत् (प्रातिपदिक) < सहस् ‘strength, might’ + -वत्
स॒पत्नीम्the rival wife
स॒पत्नीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस-पत्नी (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (genitival)
TypePronoun (enclitic)
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पराaway, forth
परा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
धमdrive away
धम:
क्रिया
TypeVerb
Root√धम् (धातु) ‘to blow, drive away’
पतिम्husband
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (genitival)
TypePronoun (enclitic)
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
केवलम्only, exclusively
केवलम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (used predicatively)
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
कुरुmake (him)
कुरु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (धातु) ‘to make, do’