Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.138

Devata: Indra (Vṛtrahan)

अयुद्धसेनो विभ्वा विभिन्दता दाशद्वृत्रहा तुज्यानि तेजते । इन्द्रस्य वज्रादबिभेदभिश्नथः प्राक्रामच्छुन्ध्यूरजहादुषा अनः ॥

अयु॑द्धसेनो वि॒भ्वा॑ विभिन्द॒ता दाश॑द्वृत्र॒हा तुज्या॑नि तेजते । इन्द्र॑स्य॒ वज्रा॑दबिभेदभि॒श्नथ॒: प्राक्रा॑मच्छु॒न्ध्यूरज॑हादु॒षा अन॑: ॥

áyuddhaseno vibhvā́ vibhindatā́ dā́śad vṛtrahā́ tujyā́ni tejate | índrasya vájrād abibhed abhiśnáthaḥ prákrāmac chuṇdhyū́r ajahād uṣā́ ánaḥ ||

Though without an army, he became all-pervading in the act of breaking; the slayer of Vṛtra gives and his driving energies blaze. The crusher feared Indra’s thunderbolt; Śuṇdhyū leapt forward, and Dawn abandoned her wagon—darkness’ hold was forced to retreat.

अयु॑द्धऽसेनः । वि॒ऽभ्वा॑ । वि॒ऽभि॒न्द॒ता । दाश॑त् । वृ॒त्र॒ऽहा । तुज्या॑नि । ते॒ज॒ते॒ । इन्द्र॑स्य । वज्रा॑त् । अ॒बि॒भे॒त् । अ॒भि॒ऽश्नथः॑ । प्र । अ॒क्रा॒म॒त् । शु॒न्ध्यूः । अज॑हात् । उ॒षाः । अनः॑ ॥अयुद्धसेनः । विभ्वा । विभिन्दता । दाशत् । वृत्रहा । तुज्यानि । तेजते । इन्द्रस्य । वज्रात् । अबिभेत् । अभिश्नथः । प्र । अक्रामत् । शुन्ध्यूः । अजहात् । उषाः । अनः ॥ayuddha-senaḥ | vi-bhvā | vi-bhindatā | dāśat | vṛtra-hā | tujyāni | tejate | indrasya | vajrāt | abibhet | abhi-śnathaḥ | pra | akrāmat | śundhyūḥ | ajahāt | uṣāḥ | anaḥ

अयुद्धसेनःhaving an army that does not fight / with unbattling host
अयुद्धसेनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-युद्ध-सेन (प्रातिपदिक) < युद्ध (युध्) + सेन
विभ्वाall-pervading, mighty
विभ्वा:
Kartā
TypeAdjective
Rootविभ्वन् (प्रातिपदिक)
विभिन्दताby/with (him) splitting asunder
विभिन्दता:
Karaṇa
TypeVerb (participle)
Rootभिद् (धातु) + वि-
दाशत्he gave / dealt out
दाशत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootदाश् (धातु)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवृत्र-हन् (प्रातिपदिक)
तुज्यानिimpetuous blows / thrusts
तुज्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootतुज्य (प्रातिपदिक)
तेजतेhe speeds / is vehement
तेजते:
Kriyā
TypeVerb
Rootतिज्/तिज् (धातु; Vedic ‘to be sharp/impel, hasten’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रात्from the thunderbolt
वज्रात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
अबिभेदhe split / he broke
अबिभेद:
Kriyā
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
अभिश्नथःthe crusher, smiter
अभिश्नथः:
Kartā
TypeNoun (agent) / epithet
Rootअभि-श्नथ् (धातु; ‘to crush, smite’)
प्राक्रामत्he strode forth
प्राक्रामत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + प्र-
शुन्ध्यूःŚundhyu (name/epithet)
शुन्ध्यूः:
Kartā
TypeNoun
Rootशुन्ध्यु (प्रातिपदिक; a proper name/epithet)
अजहात्he left / abandoned
अजहात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootहा (धातु; जहाति) + अ- (augment)
उषाःthe Dawns
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अनःthe wagon, chariot
अनः:
Karma
TypeNoun
Rootअनस् (प्रातिपदिक)