Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.138

Devata: Indra (with Sūrya as allied illumination)

वि सूर्यो मध्ये अमुचद्रथं दिवो विदद्दासाय प्रतिमानमार्यः । दृळ्हानि पिप्रोरसुरस्य मायिन इन्द्रो व्यास्यच्चकृवाँ ऋजिश्वना ॥

वि सूर्यो॒ मध्ये॑ अमुच॒द्रथं॑ दि॒वो वि॒दद्दा॒साय॑ प्रति॒मान॒मार्य॑: । दृ॒ळ्हानि॒ पिप्रो॒रसु॑रस्य मा॒यिन॒ इन्द्रो॒ व्या॑स्यच्चकृ॒वाँ ऋ॒जिश्व॑ना ॥

ví sū́ryo mádhye amucad ráthaṁ divó vidád dāsā́ya pratímānam ā́ryaḥ | dṛḷhā́ni píproḥ ásurasya māyína índro vy àsyac cakṛvā́ṁ ṛ́jiśvanā ||

The Sun released his chariot in the mid-region; the Aryan found the measure that confronts the Dāsa. Indra, working with straight-going force, cast apart the firm-held structures of the deceptive Asura Pipru.

वि । सूर्यः॑ । मध्ये॑ । अ॒मु॒च॒त् । रथ॑म् । दि॒वः । वि॒दत् । दा॒साय॑ । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । आर्यः॑ । दृ॒ळ्हानि॑ । पिप्रोः॑ । असु॑रस्य । मा॒यिनः॑ । इन्द्रः॑ । वि । आ॒स्य॒त् । च॒कृ॒ऽवान् । ऋ॒जिश्व॑ना ॥वि । सूर्यः । मध्ये । अमुचत् । रथम् । दिवः । विदत् । दासाय । प्रतिमानम् । आर्यः । दृळ्हानि । पिप्रोः । असुरस्य । मायिनः । इन्द्रः । वि । आस्यत् । चकृवान् । ऋजिश्वना ॥vi | sūryaḥ | madhye | amucat | ratham | divaḥ | vidat | dāsāya | prati-mānam | āyarḥ | dṛḷhāni | piproḥ | asurasya | māyinaḥ | indraḥ | vi | āsyat | cakṛ-vān | ṛjiśvanā

विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun (locative used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
अमुचत्released, let go
अमुचत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootमुच्
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘heaven’)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
विदत्found, discovered
विदत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootविद्
दासायfor/to the Dāsa
दासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
प्रतिमानम्counterpart, match, measure
प्रतिमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिमान (प्रातिपदिक)
आर्यःthe Arya (noble one)
आर्यः:
Kartā
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
दृळ्हानिthe firm/strong (things), strongholds
दृळ्हानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; PPP from √दृंह/दृढ् ‘make firm’)
पिप्रोःof Pipru
पिप्रोः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootपिप्रु (प्रातिपदिक)
असुरस्यof the Asura
असुरस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
मायिनःof the crafty/illusion-working one
मायिनः:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootमायिन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
आस्यत्cast, hurled
आस्यत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस्/अस्य् (Vedic: √अस्य ‘to throw, cast’)
चक्रिवान्having done, having accomplished
चक्रिवान्:
Kartā (apposition to इन्द्रः)
TypeParticiple
Rootकृ (कृदन्त: चक्रिवस्/चक्रिवान्)
ऋजिश्वनाwith/by Ṛjiśvan (a helper/ally)
ऋजिश्वना:
Karaṇa/सह (instrumental: ‘with/by’)
TypeNoun (proper name)
Rootऋजिश्वन् (प्रातिपदिक)