Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.133

Devata: Indra

यो न इन्द्राभितो जनो वृकायुरादिदेशति । अधस्पदं तमीं कृधि विबाधो असि सासहिर्नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु ॥

यो न॑ इन्द्रा॒भितो॒ जनो॑ वृका॒युरा॒दिदे॑शति । अ॒ध॒स्प॒दं तमीं॑ कृधि विबा॒धो अ॑सि सास॒हिर्नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥

yó na indrābhíto jáno vṛkāyúr ādídeśati | adháspadaṃ tám īṃ kṛdhi vibā́dho asi sāsahír nábhantām anyakéṣāṃ jyā́kā ádhi dhánvasu ||

Whoever among men, wolf-desiring, points at us from every side—make him fall to the lower footing. Thou art the strong repeller, the overpowerer; let the bowstrings of others slacken upon their bows.

यः । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । अ॒भितः॑ । जनः॑ । वृ॒क॒ऽयुः । आ॒ऽदिदे॑शति । अ॒धः॒ऽप॒दम् । तम् । ई॒म् । कृ॒धि॒ । वि॒ऽबा॒धः । अ॒सि॒ । स॒स॒हिः । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥यः । नः । इन्द्र । अभितः । जनः । वृकयुः । आदिदेशति । अधःपदम् । तम् । ईम् । कृधि । विबाधः । असि । ससहिः । नभन्ताम् । अन्यकेषाम् । ज्याकाः । अधि । धन्वसु ॥yaḥ | naḥ | indra | abhitaḥ | janaḥ | vṛka-yuḥ | ādideśati | adhaḥ-padam | tam | īm | kṛdhi | vi-bādhaḥ | asi | sasahiḥ | nabhantām | anyakeṣām | jyākāḥ | adhi | dhanva-su

यःwho (he who)
यः:
Kartā (यः जनः) / सम्बन्ध-प्रवर्तक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अभितःaround, on all sides
अभितः:
Adhikaraṇa (परितः/समीपे) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
जनःa person, man
जनः:
Kartā (आदिदेशति)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
वृकायुःwolfish, like a wolf (hostile)
वृकायुः:
Kartā-विशेषण (जनस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृकायु (प्रातिपदिक; वृक ‘wolf’ + आयु/आयुस् ‘life/way’ → ‘wolf-like, wolfish’)
आदिदेशतिpoints out, indicates, threatens
आदिदेशति:
Kriyā
TypeVerb
Root√दिश् (दिशति) with preverb आ-; reduplicated perfect-like present in Vedic usage
अधःपदम्a lower place/footing; under-foot
अधःपदम्:
Karma (कृधि)
TypeNoun (compound)
Rootअधः (अव्यय) + पद (प्रातिपदिक) → समासः
तम्him
तम्:
Karma (कृधि) — ‘him’
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
(emphatic/enclitic)
TypeParticle
Rootईम् (निपात/अव्यय; एन्क्लिटिक)
कृधिmake! put!
कृधि:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
विबाधःa repeller, one who drives away
विबाधः:
Kartā (असि) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootविबाध (प्रातिपदिक; वि- + √बाध् ‘to press, oppress’ → ‘oppressor/repeller’)
असिyou are
असि:
Kriyā (copula)
TypeVerb
Root√अस् (भवति)
सासहिःconqueror, overpowering one
सासहिः:
Kartā-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootसासहि (प्रातिपदिक; intensive/strengthened from √सह् ‘to overcome’)
नभन्ताम्let them be struck down / destroyed
नभन्ताम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√नभ् (वेदिक; ‘to burst/strike/kill’—hostile action)
अन्यकेषाम्of others
अन्यकेषाम्:
सम्बन्ध (of others)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
ज्याकाःbowstrings
ज्याकाः:
Kartā (नभन्ताम्) — subject
TypeNoun
Rootज्याका (प्रातिपदिक; ‘bowstring’)
अधिupon, on
अधि:
Adhikaraṇa (upon/on)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
धन्वसुon the bows
धन्वसु:
Adhikaraṇa (स्थान) — ‘on the bows’
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक; ‘bow’)