Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.129

Rishi: Prajāpati Parameṣṭhin
Devata: The mystery of origin; epistemic limit as sacred theme
Chandas: Triṣṭubh

को अद्धा वेद क इह प्र वोचत्कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः । अर्वाग्देवा अस्य विसर्जनेनाथा को वेद यत आबभूव ॥

को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्र वो॑च॒त्कुत॒ आजा॑ता॒ कुत॑ इ॒यं विसृ॑ष्टिः । अ॒र्वाग्दे॒वा अ॒स्य वि॒सर्ज॑ने॒नाथा॒ को वे॑द॒ यत॑ आब॒भूव॑ ॥

kó addhā́ veda ká ihá prá vocat kúta ā́jātā kúta iyáṃ vísṛṣṭiḥ | arvā́g devā́ asyá visárjanenā́thā kó veda yáta ābabhū́va ||

Who truly knows, and who here can declare—from where it was born, from where this outpouring came? The gods themselves are later than this creation; so who knows from where it first arose?

कः । अ॒द्धा । वे॒द॒ । कः । इ॒ह । प्र । वो॒च॒त् । कुतः॑ । आऽजा॑ता । कुतः॑ । इ॒यम् । विऽसृ॑ष्टिः । अ॒र्वाक् । दे॒वाः । अ॒स्य । वि॒ऽसर्ज॑नेन । अथ॑ । कः । वे॒द॒ । यतः॑ । आ॒ऽब॒भूव॑ ॥कः । अद्धा । वेद । कः । इह । प्र । वोचत् । कुतः । आजाता । कुतः । इयम् । विसृष्टिः । अर्वाक् । देवाः । अस्य । विसर्जनेन । अथ । कः । वेद । यतः । आबभूव ॥kaḥ | addhā | veda | kaḥ | iha | pra | vocat | kutaḥ | ājātā | kutaḥ | iyam | vi-sṛṣṭiḥ | arvāk | devāḥ | asya | vi-sarjanena | atha | kaḥ | veda | yataḥ | ābabhūva

कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम
अद्धाtruly, indeed
अद्धा:
TypeIndeclinable
Rootअद्धा (निपात) अव्यय
वेदknows
वेद:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (देशवाचक-अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
वोचत्has declared / would declare
वोचत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचँ परिभाषणे/वदने)
कुतःfrom where?
कुतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootकुतः (क-प्रश्न + तस्) अव्यय
आजाताःborn, arisen
आजाताः:
कर्तृ/विशेष्य (उत्पन्नाः)
TypeParticiple (Adjective) / Noun-like
Rootआ-√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) → आजात (कृदन्त-भूतकृदन्त)
कुतःfrom where?
कुतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootकुतः (क-प्रश्न + तस्) अव्यय
इयम्this
इयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
विसृष्टिःemanation, creation, projection
विसृष्टिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवि-√सृज् (सृजँ विसर्गे) → विसृष्टि (स्त्री-प्रातिपदिक)
अर्वाक्downwards, this-wards
अर्वाक्:
TypeIndeclinable (directional) / Adjective
Rootअर्वाक् (दिशावाचक-अव्यय/विशेषण)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्य
विसर्जनेनby the sending-forth, by the emission
विसर्जनेन:
करण
TypeNoun
Rootवि-√सृज् → विसर्जन (नपुंसक-प्रातिपदिक)
अथthen, so
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (निपात)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम
वेदknows
वेद:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
यत्that which
यत्:
कर्म/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun (relative) / Conjunction-like
Rootयद् (सर्वनाम) / यत् (सम्बन्धबोधक)
आबभूवhas come to be, has arisen
आबभूव:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootआ-√भू (भू सत्तायाम्)