Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.124

Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).
Devata: Varuṇa (releasing waters) with the seer-principle (kavi) foregrounded.
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by scan).

कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सृजत् । क्षेमं कृण्वाना जनयो न सिन्धवस्ता अस्य वर्णं शुचयो भरिभ्रति ॥

क॒विः क॑वि॒त्वा दि॒वि रू॒पमास॑ज॒दप्र॑भूती॒ वरु॑णो॒ निर॒पः सृ॑जत् । क्षेमं॑ कृण्वा॒ना जन॑यो॒ न सिन्ध॑व॒स्ता अ॑स्य॒ वर्णं॒ शुच॑यो भरिभ्रति ॥

kavíḥ kavitvā́ diví rūpám āsajad áprabhūtī váruṇo nír apáḥ sṛjat | kṣémaṃ kṛṇvānā́ janáyo ná síndhavas tā́ asya várṇaṃ śúcayo bharibhrati ||

The Seer, by seerhood, set his form in heaven; Varuṇa, of unobstructed power, released the waters. Making peace and safe wideness, like mothers, like rivers, the pure ones bear and carry his radiant hue.

क॒विः । क॒वि॒ऽत्वा । दि॒वि । रू॒पम् । आ । अ॒स॒ज॒त् । अप्र॑ऽभूती । वरु॑णः । निः । अ॒पः । सृ॒ज॒त् । क्षेम॑म् । कृ॒ण्वा॒नाः । जन॑यः । न । सिन्ध॑वः । ताः । अ॒स्य॒ । वर्ण॑म् । शुच॑यः । भ॒रि॒भ्र॒ति॒ ॥कविः । कवित्वा । दिवि । रूपम् । आ । असजत् । अप्रभूती । वरुणः । निः । अपः । सृजत् । क्षेमम् । कृण्वानाः । जनयः । न । सिन्धवः । ताः । अस्य । वर्णम् । शुचयः । भरिभ्रति ॥kaviḥ | kavi-tvā | divi | rūpam | ā | asajat | apra-bhūtī | varuṇaḥ | niḥ | apaḥ | sṛjat | kṣemam | kṛṇvānāḥ | janayaḥ | na | sindhavaḥ | tāḥ | asya | varṇam | śucayaḥ | bharibhrati

कविःthe sage/poet (seer)
कविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
कवित्वाby/with poetic wisdom (seerhood)
कवित्वा:
करण
TypeAbstract Noun
Rootकवि + त्वा (तद्धित)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
रूपम्a form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
आसजत्he attached/fastened
आसजत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसञ्ज्/सस्ज् (धातु; ‘to attach, fasten’) + आ-
अप्रभूतीof unopposed power; irresistible
अप्रभूती:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- + प्रभूति (प्रातिपदिक; ‘power, might, supremacy’)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
निरपःthe waters (out/away)
निरपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप्/आपः (प्रातिपदिक; ‘waters’) + निस्-
सृजत्he released/let flow
सृजत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु; ‘to release, let flow’)
क्षेमम्security, peace, welfare
क्षेमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
कृण्वानाmaking, producing
कृण्वाना:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु; ‘to make, do’)
जनयःwomen (mothers/wives)
जनयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनी/जन (प्रातिपदिक; ‘women, wives, mothers’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सिन्धवःrivers, streams
सिन्धवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
ताःthose (they)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (of Varuṇa)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘this/he’)
वर्णम्color, lustre (also: appearance)
वर्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
शुचयःthe bright/pure ones
शुचयः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (substantive)
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
भरिभ्रतिthey bear/carry repeatedly; they keep bearing
भरिभ्रति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु; ‘to bear, carry’) with intensive/reduplicated stem (भरि-भ्र-)