Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.124

Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of RV 10.124; exact attribution varies by tradition.
Devata: Agni (implicit through araṇī/nābhi imagery) and the movement from adeva to deva (divinization).
Chandas: Triṣṭubh.

अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन्प्रपश्यमानो अमृतत्वमेमि । शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि ॥

अदे॑वाद्दे॒वः प्र॒चता॒ गुहा॒ यन्प्र॒पश्य॑मानो अमृत॒त्वमे॑मि । शि॒वं यत्सन्त॒मशि॑वो॒ जहा॑मि॒ स्वात्स॒ख्यादर॑णीं॒ नाभि॑मेमि ॥

adévād deváḥ prácatā guhā́ yán prápáśyamāno amṛtatvám emi | śiváṁ yát sántam áśivo jahā́mi svā́t sakhyā́d áraṇīṁ nā́bhim emi ||

From the non-god to the God I go, moving with awakened force, journeying in the secret cave, seeing ahead I attain immortality. Leaving the unblissful, though it seemed benign, I pass from my old companionship; I go to the Arani, to the navel—source where the Fire is born.

अदे॑वात् । दे॒वः । प्र॒ऽचता॑ । गुहा॑ । यन् । प्र॒ऽपश्य॑मानः । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । ए॒मि॒ । शि॒वम् । यत् । सन्त॑म् । अशि॑वः । जहा॑मि । स्वात् । स॒ख्यात् । अर॑णीम् । नाभि॑म् । ए॒मि॒ ॥अदेवात् । देवः । प्रचता । गुहा । यन् । प्रपश्यमानः । अमृतत्वम् । एमि । शिवम् । यत् । सन्तम् । अशिवः । जहामि । स्वात् । सख्यात् । अरणीम् । नाभिम् । एमि ॥adevāt | devaḥ | pra-catā | guhā | yan | pra-paśyamānaḥ | amṛta-tvam | emi | śi vam | yat | santam | aśivaḥ | jahāmi | svāt | sakhyāt | araṇīm | nābhim | emi

अदेवात्from the non-god / from the godless (one)
अदेवात्:
अपादान
TypeNoun (ablative phrase)
Rootअ-देव (प्रातिपदिक) / देव
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रचताhas perceived / has understood
प्रचता:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र + चत्/चद् (धातु; ‘to perceive/notice/understand’—Vedic)
गुहाin hiding; in secret
गुहा:
अधिकरण
TypeNoun (adverbial locative)
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
यन्going
यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
प्रपश्यमानःwhile looking forth; beholding
प्रपश्यमानः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootप्र + पश्य् (धातु)
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + त्व)
एमिI go; I attain
एमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु; ‘to go’)
शिवम्the auspicious (state/thing)
शिवम्:
कर्म
TypeAdjective (substantive)
Rootशिव (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
सन्तम्being; existing
सन्तम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeParticiple
Rootअस् (धातु) → सत् (प्रातिपदिक)
अशिवः(I,) un-auspicious; ill-omened
अशिवः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootअ-शिव (प्रातिपदिक)
जहामिI abandon; I leave
जहामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहा (धातु; ‘to leave/abandon’)
स्वात्from one’s own
स्वात्:
अपादान
TypeIndeclinable (ablatival adverb)
Rootस्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + तसिल्
सख्यात्from friendship; from companionship
सख्यात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; सखि + य)
अरणीम्the fire-drill (araṇī)
अरणीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअरणी (प्रातिपदिक)
नाभिम्the nave; the hub (navel)
नाभिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
एमिI go; I reach
एमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)