Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (likely; needs confirmation)

त्वामिदस्या उषसो व्युष्टिषु दूतं कृण्वाना अयजन्त मानुषाः । त्वां देवा महयाय्याय वावृधुराज्यमग्ने निमृजन्तो अध्वरे ॥

त्वामिद॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टिषु दू॒तं कृ॑ण्वा॒ना अ॑यजन्त॒ मानु॑षाः । त्वां दे॒वा म॑ह॒याय्या॑य वावृधु॒राज्य॑मग्ने निमृ॒जन्तो॑ अध्व॒रे ॥

tvā́m id asyā́ uṣáso vyùṣṭiṣu dūtáṃ kṛṇvānā́ ayajanta mā́nuṣāḥ | tvā́ṃ devā́ mahayā́yyāya vāvṛdhur ā́jyaṃ agne nimṛjántaḥ adhvaré ||

Indeed you, in the dawns of this world, men have worshipped, making you their messenger. You the gods increased for a great forward movement, O Agni, anointing you with ghee in the unbroken rite.

त्वाम् । इत् । अ॒स्याः । उ॒षसः॑ । विऽउ॑ष्टिषु । दू॒तम् । कृ॒ण्वा॒नाः । अ॒य॒ज॒न्त॒ । मानु॑षाः । त्वाम् । दे॒वाः । म॒ह॒याय्या॑य । व॒वृ॒धुः॒ । आज्य॑म् । अ॒ग्ने॒ । नि॒ऽमृ॒जन्तः॑ । अ॒ध्व॒रे ॥त्वाम् । इत् । अस्याः । उषसः । विउष्टिषु । दूतम् । कृण्वानाः । अयजन्त । मानुषाः । त्वाम् । देवाः । महयाय्याय । ववृधुः । आज्यम् । अग्ने । निमृजन्तः । अध्वरे ॥tvām | it | asyāḥ | uṣasaḥ | vi-uṣṭiṣu | dūtam | kṛṇvānāḥ | ayajanta | mānuṣāḥ | tvām | devāḥ | mahayāyyāya | vavṛdhuḥ | ājyam | agne | ni-mṛjantaḥ | adhvare

त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अस्याःof this (woman/this one)
अस्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
व्यु॑ष्टिषुin the dawnings, at the breakings of dawn
व्यु॑ष्टिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्यु॑ष्टि- (प्रातिपदिक; √वस्/उष् ‘to shine, dawn’ with vi-)
दूतम्(as) a messenger
दूतम्:
कर्म (द्वितीयकर्म/परिणाम)
TypeNoun
Rootदूत- (प्रातिपदिक)
कृ॑ण्वानाःmaking, appointing
कृ॑ण्वानाः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√कृ (करोति) + शानच् (वेदिक वर्तमान कृदन्त)
अयजन्तthey worshipped/sacrificed
अयजन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
मानुषाःmen, mortals
मानुषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमानुष- (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
महयाय्यायfor (you) to be magnified; worthy of exaltation
महयाय्याय:
सम्प्रदान (dative of purpose/recipient)
TypeAdjective
Rootमहयाय्य- (प्रातिपदिक; ‘to be magnified/fit to be magnified’, from √मह् ‘to be great’ with ya/yaṇya-type formation)
वावृधुःthey have increased, made grow
वावृधुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति; वेदिक परस्मैपद रूप)
राज्यम्sovereignty, kingship
राज्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराज्य- (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
निमृ॒जन्तःcleansing, purifying
निमृ॒जन्तः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootनि + √मृज् (मार्जति) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
अध्वरेin the rite, in the sacrifice
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर- (प्रातिपदिक)