Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (likely; needs confirmation)

यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितं हविष्मन्त ईळते सप्त वाजिनम् । शृण्वन्तमग्निं घृतपृष्ठमुक्षणं पृणन्तं देवं पृणते सुवीर्यम् ॥

य॒ज्ञस्य॑ के॒तुं प्र॑थ॒मं पु॒रोहि॑तं ह॒विष्म॑न्त ईळते स॒प्त वा॒जिन॑म् । शृ॒ण्वन्त॑म॒ग्निं घृ॒तपृ॑ष्ठमु॒क्षणं॑ पृ॒णन्तं॑ दे॒वं पृ॑ण॒ते सु॒वीर्य॑म् ॥

yajñásya ketúṃ prathamáṃ puróhitaṃ havíṣmanta īḷate saptá vā́jinam | śṛṇvántam agníṃ ghṛtá-pṛṣṭham ukṣáṇaṃ pṛṇántaṃ deváṃ pṛṇáte su-vī́ryam ||

The offerers adore Agni, the first sign and leader of the sacrifice, set in front—the sevenfold winner of plenitude. Hearing us, Agni, with a back of ghee, the strong Bull, the god who fills; he fills the seeker with noble hero-force.

य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुम् । प्र॒थ॒मम् । पु॒रःऽहि॑तम् । ह॒विष्म॑न्तः । ई॒ळ॒ते॒ । स॒प्त । वा॒जिन॑म् । शृ॒ण्वन्त॑म् । अ॒ग्निम् । घृ॒तऽपृ॑ष्ठम् । उ॒क्षण॑म् । पृ॒णन्त॑म् । दे॒वम् । पृ॒ण॒ते । सु॒ऽवीर्य॑म् ॥यज्ञस्य । केतुम् । प्रथमम् । पुरःहितम् । हविष्मन्तः । ईळते । सप्त । वाजिनम् । शृण्वन्तम् । अग्निम् । घृतपृष्ठम् । उक्षणम् । पृणन्तम् । देवम् । पृणते । सुवीर्यम् ॥yajñasya | ketum | prathamam | puraḥ-hitam | haviṣmantaḥ | īḷate | sapta | vājinam | śṛṇvantam | agnim | ghṛta-pṛṣṭham | ukṣaṇam | pṛṇantam | devam | pṛṇate | su-vīryam

यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
केतुम्banner/sign; signal (mark)
केतुम्:
कर्म (object; apposition to अग्निम्)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
कर्म (qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
पुरोहितम्the priest set in front; household priest
पुरोहितम्:
कर्म (apposition/attribute to अग्निम्)
TypeNoun (title)/Adjective
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक; पुरस् + हित)
हविष्मन्तःthose possessing oblation; offerers
हविष्मन्तः:
कर्तृ (subject)
TypeAdjective (used substantively)
Rootहविष्मन्त् (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)
ईळतेthey praise/invoke
ईळते:
क्रिया
TypeVerb
Rootईळ्/ईड् (धातु; ‘to praise, invoke’)
सप्तseven
सप्त:
कर्म (qualifier)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
वाजिनम्prize-winning; vigorous; bringing strength
वाजिनम्:
कर्म (apposition/attribute to अग्निम्)
TypeAdjective/Noun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
शृण्वन्तम्hearing; listening
शृण्वन्तम्:
कर्म (qualifier)
TypeParticiple (present active)
Rootश्रु (धातु) → शृण्वत् (वर्तमान-कृदन्त)
अग्निम्Agni (Fire-god)
अग्निम्:
कर्म (object of ईळते)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
घृतपृष्ठम्having a ghee-backed surface; ghee-backed
घृतपृष्ठम्:
कर्म (qualifier)
TypeAdjective
Rootघृतपृष्ठ (प्रातिपदिक; घृत + पृष्ठ)
उक्षणम्the bull; the strong one
उक्षणम्:
कर्म (apposition/attribute)
TypeNoun/Adjective
Rootउक्षण (प्रातिपदिक; ‘bull/strong one’)
पृणन्तम्filling; satisfying
पृणन्तम्:
कर्म (qualifier)
TypeParticiple (present active)
Rootपृ (धातु ‘to fill, satisfy’) → पृणत् (वर्तमान-कृदन्त)
देवम्the god
देवम्:
कर्म (apposition)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पृणतेhe fills/satisfies
पृणते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपृ (धातु ‘to fill, satisfy’)
सुवीर्यम्good heroism; excellent manly power
सुवीर्यम्:
कर्म (object of पृणते)
TypeNoun
Rootसुवीर्य (प्रातिपदिक; सु + वीर्य)