Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (likely; needs confirmation)

सप्त धामानि परियन्नमर्त्यो दाशद्दाशुषे सुकृते मामहस्व । सुवीरेण रयिणाग्ने स्वाभुवा यस्त आनट् समिधा तं जुषस्व ॥

स॒प्त धामा॑नि परि॒यन्नम॑र्त्यो॒ दाश॑द्दा॒शुषे॑ सु॒कृते॑ मामहस्व । सु॒वीरे॑ण र॒यिणा॑ग्ने स्वा॒भुवा॒ यस्त॒ आन॑ट् स॒मिधा॒ तं जु॑षस्व ॥

saptá dhāmā́ni pariyánn amartyó dā́śad dāśúṣe su-kṛté māmahasva | su-vī́reṇa rayíṇāgne svā-bhúvā yás ta ā́naṭ samídhā táṃ juṣasva ||

Moving around the seven abodes, immortal Agni, give to the giver who has done the good work; magnify us. With the rayi that bears noble force, O self-becoming one, accept him who has reached you with the kindling-stick.

स॒प्त । धामा॑नि । प॒रि॒ऽयन् । अम॑र्त्यः । दाश॑त् । दा॒शुषे॑ । सु॒ऽकृते॑ । म॒म॒ह॒स्व॒ । सु॒ऽवीरे॑ण । र॒यिणा॑ । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽआ॒भुवा॑ । यः । ते॒ । आन॑ट् । स॒म्ऽइधा॑ । तम् । जु॒ष॒स्व॒ ॥सप्त । धामानि । परियन् । अमर्त्यः । दाशत् । दाशुषे । सुकृते । ममहस्व । सुवीरेण । रयिणा । अग्ने । सुआभुवा । यः । ते । आनट् । सम्इधा । तम् । जुषस्व ॥sapta | dhāmāni | pari-yan | amartyaḥ | dāśat | dāśuṣe | su-kṛte | mamahasva | su-vīreṇa | rayiṇā | agne | su-ābhuvā | yaḥ | te | ānaṭ | sam-idhā | tam | juṣasva

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (धामानि) / कर्म-सम्बन्धः
TypeAdjective (Numeral)
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) / PIE *septm̥
धामानिabodes, stations, ordinances
धामानि:
कर्म (परियन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक) < √धा (धारणे/स्थापने)
परिaround, about
परि:
क्रियाविशेषण (परितः/पर्यन्तम्)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यन्goes, moves
यन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
अमर्त्यःthe immortal (Agni)
अमर्त्यः:
कर्तृ (यन् इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक) = अ- + मर्त्य
दाशत्let him give / may he grant
दाशत्:
क्रिया (आशीर्वचन/विधि)
TypeVerb
Root√दाश् (दान/पूजन/सेवन)
दाशुषेto the worshipper, to the giver
दाशुषे:
सम्प्रदान (दाशत् इत्यस्य)
TypeNoun (Participle used substantively)
Rootदाशु (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √दाश् (दान/पूजन)
सुकृतेto the well-doing (pious) one
सुकृते:
सम्प्रदान-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootसुकृत (प्रातिपदिक) = सु- + कृत
मामहस्वmagnify (us)/glorify (me/us)
मामहस्व:
क्रिया (सम्बोधन-प्रार्थना)
TypeVerb
Root√मह् (पूजायाम्/वर्धने) + आ (उपसर्ग) ; वैदिक-आदेशः
सुवीरेणwith good heroes, with brave offspring
सुवीरेण:
करण (मामहस्व/जुषस्व इत्यादौ साधनभावः)
TypeAdjective
Rootसुवीर (प्रातिपदिक) = सु- + वीर
रयिणाwith wealth
रयिणा:
करण
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्वाभुवाself-existent, self-becoming
स्वाभुवा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वाभू (प्रातिपदिक) = स्व- + आभू/भू (स्वयम्भू-भावः)
यःwho
यः:
कर्तृ (आनट् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (समिधा इत्यस्य)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आनट्has reached/has come up to (your kindling)
आनट्:
क्रिया
TypeVerb
Root√नट्/√नद्? (वैदिक: √नट् ‘to sound/cry’ अथवा ‘to reach/attain’), आ- (उपसर्ग)
समिधाwith kindling-stick, with fuel
समिधा:
करण (आनट् इत्यस्य) / साधनम्
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक) < सम्-√इध् (दीप्तौ)
तम्him
तम्:
कर्म (जुषस्व इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषस्वenjoy, accept, be pleased with
जुषस्व:
क्रिया (आज्ञा/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√जुष् (प्रीतौ/सेवन)