Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha (hymn-level attribution)
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (likely; needs confirmation)

जुषाणो अग्ने प्रति हर्य मे वचो विश्वानि विद्वान्वयुनानि सुक्रतो । घृतनिर्णिग्ब्रह्मणे गातुमेरय तव देवा अजनयन्ननु व्रतम् ॥

जु॒षा॒णो अ॑ग्ने॒ प्रति॑ हर्य मे॒ वचो॒ विश्वा॑नि वि॒द्वान्व॒युना॑नि सुक्रतो । घृत॑निर्णि॒ग्ब्रह्म॑णे गा॒तुमेर॑य॒ तव॑ दे॒वा अ॑जनय॒न्ननु॑ व्र॒तम् ॥

juṣāṇó agne práti harya me vácó víśvāni vidvā́n vayúnāni sukrato | ghṛtá-nirṇig bráhmaṇe gātúm īraya táva devā́ ajanayan ánu vratám ||

Delighting, O Agni, receive my word; knowing all the workings, O clear-willed one. Clad in the shining of ghee, set moving for the sacred utterance a path; for the gods were born following your law of action.

जु॒षा॒णः । अ॒ग्ने॒ । प्रति॑ । ह॒र्य॒ । मे॒ । वचः॑ । विश्वा॑नि । वि॒द्वान् । व॒युना॑नि । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । घृत॑ऽनिर्निक् । ब्रह्म॑णे । गा॒तुम् । आ । ई॒र॒य॒ । तव॑ । दे॒वाः । अ॒ज॒न॒य॒न् । अनु॑ । व्र॒तम् ॥जुषाणः । अग्ने । प्रति । हर्य । मे । वचः । विश्वानि । विद्वान् । वयुनानि । सुक्रतो इति सुक्रतो । घृतनिर्निक् । ब्रह्मणे । गातुम् । आ । ईरय । तव । देवाः । अजनयन् । अनु । व्रतम् ॥juṣāṇaḥ | agne | prati | harya | me | vacaḥ | viśvāni | vidvān | vayunāni | sukrato itisu-krato | ghṛta-nirnik | brahmaṇe | gātum | ā | īraya | tava | devāḥ | ajanayan | anu | vratam

जुषाणःbeing pleased; accepting
जुषाणः:
विशेषण (सम्बोधन ‘अग्ने’ का)
TypeAdjective/Participle
Root√जुष् (सेवने/तोषणे) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in return
प्रति:
क्रियाविशेषण (दिशा/प्रत्यागमन)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
हर्यcarry/bring (hither)!
हर्य:
क्रिया
TypeVerb
Root√हृ (हरणे) + य (लोट् मध्यम-एकवचन; वैदिक रूप ‘हर्य’)
मेto/for me; my
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for me; my)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वचःspeech; hymn
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
विशेषण (वयुनानि का)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/समस्त) (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्तृ (अग्नि का विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Root√विद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वयुनानिways; skills; ordinances
वयुनानि:
कर्म (विद्वान्… जानने वाला—‘all the ways/skills’)
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक; ‘device/skill/working, ordinance’)
सुक्रतोO good-minded/strong-willed one
सुक्रतो:
सम्बोधन (अग्ने का)
TypeAdjective
Rootसु- + क्रतु (प्रातिपदिक)
घृतनिर्णिक्ghee-bright; ghee-clad
घृतनिर्णिक्:
विशेषण (अग्नि का)
TypeAdjective
Rootघृत + निर्णिज्/निर्णिक् (प्रातिपदिक; ‘ghee-bright/with ghee as cleansing sheen’)
ब्रह्मणेfor the sacred formulation/prayer
ब्रह्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
गातुम्path; passage
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक)
ईरयset in motion; impel!
ईरय:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/ईरय् (प्रेरणे/चोदने) → ईरय (लोट् मध्यम-एकवचन)
तवyour
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अजनयन्generated; brought forth
अजनयन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने) → अजनयन् (अ- + causative √जनय्; लङ्)
अनुafter; according to
अनु:
क्रियाविशेषण (अनुगमन/अनुरूपता)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
व्रतम्vow; ordinance; fixed law
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)