Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.121

Rishi: Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional)
Devata: Ka / Prajāpati (the One above the gods; source of yajña)
Chandas: Tr̥ṣṭubh

यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒द्दक्षं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् । यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒त्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

yáś cid ā́po mahínā paryápaśyad dákṣaṃ dádhānā janáyantīr yajñám | yó devéṣv ádhi devá éka āsīt kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

He who, by his greatness, beheld the Waters all around as they held the creative skill and brought forth the sacrifice. He who was the one God above the gods: to which God shall we offer the oblation of our will?

यः । चि॒त् । आपः॑ । म॒हि॒ना । प॒रि॒ऽअप॑श्यत् । दक्ष॑म् । दधा॑नाः । ज॒नय॑न्तीः । य॒ज्ञम् । यः । दे॒वेषु॑ । अधि॑ । दे॒वः । एकः॑ । आसी॑त् । कस्मै॑ । दे॒वाय॑ । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म॒ ॥यः । चित् । आपः । महिना । परिअपश्यत् । दक्षम् । दधानाः । जनयन्तीः । यज्ञम् । यः । देवेषु । अधि । देवः । एकः । आसीत् । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ॥yaḥ | cit | āpaḥ | mahinā | pari-apaśyat | dakṣam | dadhānāḥ | janayantīḥ | yajñam | yaḥ | deveṣu | adhi | devaḥ | ekaḥ | āsīt | kasmai | devāya | haviṣā | vidhema

यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य (यः = योऽसौ) / कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (पश्यत्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) बहुवचन-रूपम्
महिनाby (their) greatness, through might
महिना:
करण
TypeNoun
Rootमहि (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘महिमा’)
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पश् (दृश्) ‘to see’
दक्षम्skill, power, (creative) ability
दक्षम्:
कर्म (अपश्यत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootदक्ष (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
दधानाःbearing, holding
दधानाः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Root√धा ‘to place, hold’ (वर्तमान-कृदन्त)
जनयन्तीःproducing, generating
जनयन्तीः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Root√जन् ‘to beget, produce’ (णिच्-प्रयोगः) वर्तमान-कृदन्त
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म (जनयन्तीः-क्रियार्थक-भावस्य)
TypeNoun
Rootयज्ञ (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (आसीत्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अधिover, above
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (आसीत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
एकःone, sole
एकः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootएक (विशेषण-प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
कस्मैto whom?
कस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम)
देवायto the god
देवाय:
सम्प्रदान (कस्मै इति प्रश्नस्य उत्तर-स्थानम्)
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer / may we worship
विधेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा ‘to place’ (वि-उपसर्गः) → √वि-धा ‘to apportion, to offer, to worship’