Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.121

Rishi: Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional)
Devata: Ka / Prajāpati
Chandas: Tr̥ṣṭubh

यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

यं क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑तां॒ मन॑सा॒ रेज॑माने । यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तो वि॒भाति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

yáṃ krándasī avásā tastabhāné abhyáikṣetāṃ mánasā réjamāne | yátrā́dhi sū́ra údíto vibhā́ti kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

Whom the two worlds, upheld by his help, looked upon—trembling in mind; in whom and upon whom the Sun, when risen, shines forth: to which God shall we offer the oblation of our will?

यम् । क्रन्द॑सी॒ इति॑ । अव॑सा । त॒स्त॒भा॒ने इति॑ । अ॒भि । ऐक्षे॑ताम् । मन॑सा । रेज॑माने । यत्र॑ । अधि॑ । सूरः॑ । उत्ऽइ॑तः । वि॒ऽभाति॑ । कस्मै॑ । दे॒वाय॑ । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म॒ ॥यम् । क्रन्दसी इति । अवसा । तस्तभाने इति । अभि । ऐक्षेताम् । मनसा । रेजमाने । यत्र । अधि । सूरः । उत्इतः । विभाति । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ॥yam | krandasī iti | avasā | tastabhāne iti | abhi | aikṣetām | manasā | rejamāne | yatra | adhi | sūraḥ | ut-itaḥ | vi-bhāti | kasmai | devāya | haviṣā | vidhema

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रन्दसीthe two (worlds:) heaven and earth
क्रन्दसी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्रन्दस् (प्रातिपदिक; द्विवचन-प्रयोग) < √क्रन्द्
अवसाwith help / by protection
अवसा:
करण
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) < √अव्
तस्तभानेwhen/while being propped up / supported
तस्तभाने:
अधिकारण
TypeVerb-derived adjective (participle)
Root√स्तभ् (स्तम्भ्) + त (कृत्) → तस्तभान-
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
ऐक्षेताम्they two looked
ऐक्षेताम्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√ईक्ष् (ईक्षते)
मनसाwith mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
रेजमानेwhile trembling / quivering
रेजमाने:
अधिकारण
TypeParticiple
Root√रेज् + शानच् → रेजमान-
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सूरःthe Sun
सूरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
उदितःrisen
उदितः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√उद् (उद्-गम्/उद्-स्था भाव) + त → उदित-
विभातिshines forth
विभाति:
कर्तृ
TypeVerb
Root√भा (भाति) + वि
कस्मैto which (god)?
कस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer / may we perform
विधेम:
कर्तृ
TypeVerb
Root√धा (धा/दधाति) + वि