Mantra 3
Sukta 10.119
Rishi: Agastya Māna
Devata: Soma
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
उन्मा पीता अयंसत रथमश्वा इवाशवः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
Samhita Patha (IAST)
उन्मा॑ पी॒ता अ॑यंसत॒ रथ॒मश्वा॑ इवा॒शव॑: । कु॒वित्सोम॒स्यापा॒मिति॑ ॥
Transliteration
út mā pītā́ ayaṃsata rátham aśvā́ iva āśávaḥ | kuvít sómasyāpā́m ití ||
Translation
The draughts I have drunk have lifted me up, as swift horses lift the chariot. Perhaps it is from the Soma’s waters that this mounting power is born.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । मा॒ । पी॒ताः । अ॒यं॒स॒त॒ । रथ॑म् । अश्वाः॑ऽइव । आ॒शवः॑ । कु॒वित् । सोम॑स्य । अपा॑म् । इति॑ ॥उत् । मा । पीताः । अयंसत । रथम् । अश्वाःइव । आशवः । कुवित् । सोमस्य । अपाम् । इति ॥ut | mā | pītāḥ | ayaṃsata | ratham | aśvāḥ-iva | āśavaḥ | kuvit | somasya | apām | iti
Word by Word
उत्up, forth (preverb)
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअहम् (अस्मद्-प्रातिपदिक) / 1st person pronoun
पीताःhaving been drunk / drunk (ones)
पीताः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootपा (धातु) → पीत (कृदन्त) / √pā ‘to drink’
अयंसतthey set in motion / they urged on
अयंसत:
—
TypeVerb
Rootयम् (धातु) / √yam ‘to stretch, set in motion, urge’
रथम्the chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) / ratha
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) / aśva
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात) / iva
आशवःswift
आशवः:
Kartā (विशेषणरूपेण अश्वान् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक) → आशव (विशेषण-प्रातिपदिक) / āśu ‘swift’
कुवित्perhaps; whether
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु + वित् (निपातसमूह) / kuvit
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) / soma
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) / ap- ‘water’
इतिthus
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात) / iti