Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.117

Devata: Didactic/ethical
Chandas: Trishtubh (probable; verification required)

न स सखा यो न ददाति सख्ये सचाभुवे सचमानाय पित्वः । अपास्मात्प्रेयान्न तदोको अस्ति पृणन्तमन्यमरणं चिदिच्छेत् ॥

न स सखा॒ यो न ददा॑ति॒ सख्ये॑ सचा॒भुवे॒ सच॑मानाय पि॒त्वः । अपा॑स्मा॒त्प्रेया॒न्न तदोको॑ अस्ति पृ॒णन्त॑म॒न्यमर॑णं चिदिच्छेत् ॥

ná sá sákhā yó ná dadāti sákhye sacā́bhuve sácamānāya pitváḥ | ápāsmā́t préyān ná tád óko asti pṛṇántaṃ anyám áraṇaṃ cid icchet ||

He is no friend who does not give in friendship to the companion who comes seeking nourishment. One should go away from him; that is no true dwelling. Let one seek another—one who fills—though he be a stranger.

न । सः । सखा॑ । यः । न । ददा॑ति । सख्ये॑ । स॒चा॒ऽभुवे॑ । सच॑मानाय । पि॒त्वः । अप॑ । अ॒स्मा॒त् । प्र । इ॒या॒त् । न । तत् । ओकः॑ । अ॒स्ति॒ । पृ॒णन्त॑म् । अ॒न्यम् । अर॑णम् । चि॒त् । इ॒च्छे॒त् ॥न । सः । सखा । यः । न । ददाति । सख्ये । सचाभुवे । सचमानाय । पित्वः । अप । अस्मात् । प्र । इयात् । न । तत् । ओकः । अस्ति । पृणन्तम् । अन्यम् । अरणम् । चित् । इच्छेत् ॥na | saḥ | sakhā | yaḥ | na | dadāti | sakhye | sacābhuve | sacamānāya | pitvaḥ | apa | asmāt | pra | iyāt | na | tat | okaḥ | asti | pṛṇantam | anyam | araṇam | cit | icchet

not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
he (that one)
:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः)
सखा(is) a friend
सखा:
Kartā (सः सखा) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (ददाति-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Root√दा (दाने)
सख्येin friendship
सख्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसख्य (सखि-यत् भाव)
सचाtogether, in company
सचा:
TypeIndeclinable
Rootसच्/सचा (अव्यय; ‘सह’)
अभुवेto one who is no companion / not helpful
अभुवे:
Sampradāna (सचा … अभुवे) / सहचर-लक्ष्य
TypeAdjective
Root√भू (भवति) + अ (निषेध/अभाव) → अभू (प्रातिपदिक)
सचमानायto one associating (with him), to a companioning person
सचमानाय:
Sampradāna
TypeParticiple
Root√सच् (समवाये/अनुगमे) → सचमान (शतृ-प्रत्यय, आत्मनेपद)
पित्वःof nourishment/food
पित्वः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of sustenance/food’
TypeNoun
Rootपित्व (प्रातिपदिक; ‘भोजन/पान’ अथवा ‘पोषण’)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मात्from him
अस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
प्रेयात्should go forth/away
प्रेयात्:
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) + प्र (उपसर्ग)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
तत्that
तत्:
Kartā (अस्ति-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद्
ओकःhouse, dwelling
ओकः:
Kartā (अस्ति) / विधेय
TypeNoun
Rootओकस् (प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस् (सत्तायाम्)
पृणन्तम्one who fills/satisfies (i.e., gives generously)
पृणन्तम्:
Karma (इच्छेत्-क्रियायाः)
TypeParticiple
Root√पॄ/पृ (पूरणे) → पृणन्त् (शतृ)
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
Karma (इच्छेत्) / विकल्प-लक्ष्य
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अरणम्refuge, shelter
अरणम्:
Karma (इच्छेत्) / प्राप्तव्य
TypeNoun
Rootअरण (प्रातिपदिक; ‘शरण/आश्रय’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
इच्छेत्should seek
इच्छेत्:
TypeVerb
Root√इष् (इच्छायाम्)