Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.116

Devata: Indra

अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरमा सुतस्य । स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय ॥

अ॒स्य पि॑ब क्षु॒मत॒: प्रस्थि॑त॒स्येन्द्र॒ सोम॑स्य॒ वर॒मा सु॒तस्य॑ । स्व॒स्ति॒दा मन॑सा मादयस्वार्वाची॒नो रे॒वते॒ सौभ॑गाय ॥

asyá píba kṣumatáḥ prástitasyéndra sómasya váraṃ ā́ sutásya | svastidā́ mánasā mādayasvār-vācī́nó reváte sáubhagāya ||

Drink of this Soma, rich in sap and set forth, O Indra—drink the best portion of the pressed delight. O giver of well-being, with your mind enter the rapture, turning inward toward us for a luminous abundance and a happy fortune of the soul.

अ॒स्य । पि॒ब॒ । क्षु॒ऽमतः॑ । प्रऽस्थि॑तस्य । इन्द्र॑ । सोम॑स्य । वर॑म् । आ । सु॒तस्य॑ । स्व॒स्ति॒ऽदाः । मन॑सा । मा॒द॒य॒स्व॒ । अ॒र्वा॒ची॒नः । रे॒वते॑ । सौभ॑गाय ॥अस्य । पिब । क्षुमतः । प्रस्थितस्य । इन्द्र । सोमस्य । वरम् । आ । सुतस्य । स्वस्तिदाः । मनसा । मादयस्व । अर्वाचीनः । रेवते । सौभगाय ॥asya | piba | kṣu-mataḥ | pra-sthitasya | indra | somasya | varam | ā | sutasya | svasti-dāḥ | manasā | mādayasva | arvācīnaḥ | revate | saubhagāya

अस्यof this (Soma)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिबdrink!
पिब:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootपा (पाने)
क्षुमतःof the nourishing/strength-giving (one)
क्षुमतः:
विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
TypeAdjective
Rootक्षुमत् (प्रातिपदिक; ‘क्षु’/‘क्षुमा’ = पोषण/बल/समृद्धि + -मत्)
प्रस्थितस्यof the set-forth/ready (Soma)
प्रस्थितस्य:
विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
TypeParticiple (Adjectival)
Rootप्र-स्था (गत्यर्थ) → प्रस्थित (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वरम्the best/choice (portion)
वरम्:
कर्म (पिब) / ‘श्रेष्ठम्’ अर्थे
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
towards; in (intensively)
:
(क्रियाविशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
TypeParticiple (Adjectival)
Rootसु (अभिषवे) → सुत (कृदन्त, क्त)
स्वस्तिदाO giver of well-being
स्वस्तिदा:
सम्बोधन (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (agent-noun)
Rootस्वस्ति-द (समास: स्वस्ति ‘कल्याण’ + द ‘देने’ → ‘स्वस्तिद’)
मनसाwith (your) mind; mentally
मनसा:
करण (instrument) / भावेन
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मादयस्वbe exhilarated; intoxicate yourself
मादयस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमद् (हर्षे/मत्तत्वे) — आत्मनेपद
अर्वाचीनःturned hither; facing towards us
अर्वाचीनः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः) / क्रियाविशेषणभावः
TypeAdjective
Rootअर्वाचीन (प्रातिपदिक)
रेवतेfor the wealthy/prosperous (one)
रेवते:
सम्प्रदान (for the benefit of)
TypeAdjective
Rootरेवत् (प्रातिपदिक; ‘धनवान्/समृद्ध’)
सौभगायfor good fortune; for prosperity
सौभगाय:
सम्प्रदान (for good fortune)
TypeNoun
Rootसौभग (प्रातिपदिक; ‘सुभगत्व’)