Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.114

Devata: Deṣṭṛ (ordainer principle) with Nirr̥ti as counter-powers; associated vahnayaḥ and kavayaḥ

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

ति॒स्रो दे॒ष्ट्राय॒ निॠ॑ती॒रुपा॑सते दीर्घ॒श्रुतो॒ वि हि जा॒नन्ति॒ वह्न॑यः । तासां॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ नि॒दानं॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑ ॥

tisró deṣṭrā́ya nírṛtīr upā́sate dīrgháśruto ví hí jānanti váhnayaḥ | tāsā́ṃ ní cikyuḥ kaváyo nidā́naṃ paréṣu yā́ guhýeṣu vratéṣu ||

Three Nirr̥tis attend upon the Ordainer; the far-hearing bearers of the flame know them well. The seers have discerned their foundation—those that are in the beyond, in the hidden laws.

ति॒स्रः । दे॒ष्ट्राय॑ । निःऽऋ॑तीः । उप॑ । आ॒स॒ते॒ । दी॒र्घ॒ऽश्रुतः॑ । वि । हि । जा॒नन्ति॑ । वह्न॑यः । तासा॑म् । नि । चि॒क्युः॒ । क॒वयः॑ । नि॒ऽदान॑म् । परे॑षु । याः । गुह्ये॑षु । व्र॒तेषु॑ ॥तिस्रः । देष्ट्राय । निःऋतीः । उप । आसते । दीर्घश्रुतः । वि । हि । जानन्ति । वह्नयः । तासाम् । नि । चिक्युः । कवयः । निदानम् । परेषु । याः । गुह्येषु । व्रतेषु ॥tisraḥ | deṣṭrāya | niḥ-ṛtīḥ | upa | āsate | dīrgha-śrutaḥ | vi | hi | jānanti | vahnayaḥ | tāsām | ni | cikyuḥ | kavayaḥ | ni-dānam | pareṣu | yāḥ | guhyeṣu | vrateṣu

तिस्रःthree (f.)
तिस्रः:
कर्तृ
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
देवेष्ट्रायto/for the god-worshipper (devotee)
देवेष्ट्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेवेष्ट्र (प्रातिपदिक; देव + इष्ट्र ‘पूजक/यजमान/देव-सेवक’)
निऋतीःNirṛtis; destructive powers/misfortunes
निऋतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootनिऋति (प्रातिपदिक)
उपासतेthey attend/serve; they worship
उपासते:
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
दीर्घश्रुतःthe far-hearing/renowned ones
दीर्घश्रुतः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootदीर्घश्रुत (प्रातिपदिक; दीर्घ + श्रुत ‘far-/long-hearing, of wide fame/learning’)
विapart, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
जानन्तिthey know
जानन्ति:
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → जानाति
वह्नयःthe bearers/conveyers; (often) priests/fires
वह्नयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
तासाम्of those (f.)
तासाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
निdown, in; thoroughly
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
चिक्युःthey have perceived/understood
चिक्युः:
TypeVerb
Rootचि/चित् (धातु ‘to perceive/notice/understand’)
कवयःthe seers/poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
निदानम्the foundation/source
निदानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिदान (प्रातिपदिक; नि + दान ‘placing/setting; basis, source’)
परेषुamong the others/far ones
परेषु:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर (प्रातिपदिक)
याwhich (f.)
या:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
गुह्येषुin the secret (things/places)
गुह्येषु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ → ‘secret’)
व्रतेषुin the ordinances/vows (ritual observances)
व्रतेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)