Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.113

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

भूरि दक्षेभिर्वचनेभिॠक्वभिः सख्येभिः सख्यानि प्र वोचत । इन्द्रो धुनिं च चुमुरिं च दम्भयञ्छ्रद्धामनस्या शृणुते दभीतये ॥

भूरि॒ दक्षे॑भिर्वच॒नेभि॒ॠक्व॑भिः स॒ख्येभि॑: स॒ख्यानि॒ प्र वो॑चत । इन्द्रो॒ धुनिं॑ च॒ चुमु॑रिं च द॒म्भय॑ञ्छ्रद्धामन॒स्या शृ॑णुते द॒भीत॑ये ॥

bhū́ri dákṣebhir vacanébhiḥ ṛ́kvabhiḥ sakhyébhiḥ sakhyā́ni prá vocata | índro dhúnim ca cúmurim ca dámbhayañ chraddhāmanasyā́ śṛṇute dabhītáye ||

With abundant skill, with words and hymns, with comradeship—proclaim the bonds of comradeship. Indra, subduing Dhuni and Cumuri, listens with a mind of faith, for the overcoming of the assailant.

भूरि॑ । दक्षे॑भिः । व॒च॒नेभिः॑ । ऋक्व॑ऽभिः । स॒ख्येभिः॑ । स॒ख्यानि॑ । प्र । वो॒च॒त॒ । इन्द्रः॑ । धुनि॑म् । च॒ । चुमु॑रिम् । च॒ । द॒म्भय॑न् । श्र॒द्धा॒ऽम॒न॒स्या । शृ॒णु॒ते॒ । द॒भीत॑ये ॥भूरि । दक्षेभिः । वचनेभिः । ऋक्वभिः । सख्येभिः । सख्यानि । प्र । वोचत । इन्द्रः । धुनिम् । च । चुमुरिम् । च । दम्भयन् । श्रद्धामनस्या । शृणुते । दभीतये ॥bhūri | dakṣebhiḥ | vacanebhiḥ | ṛkva-bhiḥ | sakhyebhiḥ | sakhyāni | pra | vocata | indraḥ | dhunim | ca | cumurim | ca | dambhayan | śraddhāmanasyā | śṛṇute | dabhītaye

भूरिmuch, abundant
भूरि:
विशेषणम् (प्रमाण/परिमाण)
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
दक्षेभिःwith skills/abilities
दक्षेभिः:
करण
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
वचनेभिःwith utterances/words
वचनेभिः:
करण
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक; √वच्)
ऋक्वभिःwith the ṛk-singers (hymn-singers)
ऋक्वभिः:
करण/सहकारक (सह)
TypeNoun
Rootऋक्वन् (प्रातिपदिक; ‘ऋच्’/ऋग्वेदिक-स्तुतिकर्ता)
सख्येभिःwith friendships/alliances
सख्येभिः:
करण/सहकारक
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; सखि-सम्बन्ध)
सख्यानिfriendships, friendly acts
सख्यानि:
कर्म (वोचत इति वाच्यस्य)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वोचतspeak (you all), proclaim
वोचत:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वदने)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
धुनिम्Dhunī (a foe/demon)
धुनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधुनि (प्रातिपदिक; दानव/शत्रुनाम)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चुमुरिम्Cumuri (a foe/demon)
चुमुरिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचुमुरि (प्रातिपदिक; दानव/शत्रुनाम)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
दम्भयन्crushing, subduing
दम्भयन्:
कर्तृ-विशेषणम् (सहक्रिया)
TypeVerb (participle)
Root√दम्भ् (दम्भने/वञ्चने; RV प्रयोगे ‘पराजयति/नाशयति’)
श्रद्धामनस्याःof the faith-minded (woman), of her whose mind is faith
श्रद्धामनस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (epithet)
Rootश्रद्धामनस्य (प्रातिपदिक; ‘श्रद्धा-मनस्’ समासः, RV विशेषण)
शृणुतेhe hears, listens
शृणुते:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)
दभीतयेfor (her) fear/for the frightened one (for protection)
दभीतये:
सम्प्रदान (हितार्थे)
TypeNoun
Rootदभीति (प्रातिपदिक; √भि ‘भये’ + द-प्रत्यय/वृद्धि; ‘भय/भीति’)